ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Νικόλαος Κάλας: Δεύτερο βιβλίο

Share this

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΛΑΣ

Δεύτερο βιβλίο

Αντανακλάται κι η μνήμη. μετριέται
το ταξίδι μου στη Σύρο απ’ το Μανχάταν
η νέα Ερμούπολη

Μ’ αντάμωσε το ταχύπλοο μ’ επαναλήψεις.
Γιομάτο το κατάστρωμα από σάρκες μ’ επαλείψεις.
Κάποιος αφουτούριστος Ερμής σαγήνεψε τις προάλλες
φορτίο υπερβορείων: “Οκταήμερη διαμονή
από Τετάρτη σε Τετάρτη σε αφροδυσία μυκονιάτικη”.
Πασίδηλα χωρίς Απόλλωνα ακτινοβολάει
ο ήλιος τα κορμιά ειδωλολατρών.

Ο κύριος Προϊστάμενος της Πρώτης πάει για την Τήνο
το ‘ταξε τάμα. Ωχρός νέος, μια και θεραπεύτηκε
απ’ τα αφροδισιακά, οικογενειακά την Παναγία
θα προσκυνήσει: “Αυτήνε λατρεύω – παπάδες να μη δω”.
Η έγκυος σύζυγός του κι άλλες κυρίες
περιφρονούνε τα γυμνά μα όχι και τους λουκουμάδες.

Δεν είναι για μένα η μετάληψη, πρόληψή μου
κύπελλο κυκλαδικού πολιτισμού: το ερμηνεύω
Διπρόσωπος ο Ερμής: “Δεύτερος λογαριασμός”
Χρημάτων και λόγου. “Commerce des idées”
όπως λένε οι Φράγκοι. Η συναλλαγή ιδεών με θέλγει.

Επέστρεψα απ’ την Ερμούπολη αυθημερόν
Ο κύριος Προϊστάμενος δεν ανταπέδωσε τον χαιρετισμό μου.
Στον πηγαιμό του είχα πει πως ήμουν άθεος.

Με μαντολίνα καλοπλόκαμος τροβαδούρος
απόγονος Σαξόνων μας συναρπάζει
με το βαρύ παράπονο ανέργων κι αλητών

Είναι με άδεια Τμηματάρχης στην ΕΞΟΝ
στη Σαουδική Αραβία. Πέντε ώρες πτήσης
από τη Μύκονο. Τον περιμένει στο Φρίσκο
Βιετναμέζα σύζυγος.
Συνταξιδεύει ο αδελφός του, λιγότερο ωραίος
Ταγματάρχης αμερικανικής μονάδας στο Έσσεν
Αφήκε τη γυναίκα του στο Κάσσελ. Τρεις ώρες απ’ τη Γλυφάδα.
Εξόν από κοινό επίθετο και σειρηνικών διαθέσεων
δεν μοιάζανε καθόλου στην όψη και στο φέρσιμο.
Άμα προ του τέλους του έτους επιστρέψουν
μου υποσχεθήκανε να επισκεφθούνε την Ερμούπολη.

Πλούσιο νησί η Σύρος, με ναυπηγεία
και παγκοσμίους συνδιαλέξεις.
Των παππούδων τα στάρια της Ρουμανίας
και τα μπαμπάκια της Αλεξάντρειας
αντικατασταθήκανε απ’ τα πετρέλαια.
Στα δεύτερα βιβλία προστεθήκανε
σημαίες ευκαιρίας.
Επί Τουρκοκρατίας η Καθολική Εκκλησία
δεν ήταν κι αυτή σημαία ευκαιρίας;
Των χιοτοσυριανών καλαμαράδων το μελάνι μου
δεν στέγνωσε. Οστρακίζομαι. Συντάσσω
συμβόλαια με δαίμονες.

Στων Ηνωμένων Εθνών την ολογυάλινη πλάτη
αντανακλάται Ερμούπολη μοναδική
πανιά, φορτηγα, τουριστικά κυλάνε
στην αντίπερα όχθη σχέδια και πράματα.
Στο Αιγαίο αυτή την ώρα απλώνεται σκοτάδι.
Εδώ τις προάλλες ηλεκτροπληξία ξέσπασε.
Έγινε η νύχτα νύχτα. Νύχτα αμηχανίας
άλογος, αποκαλυπτική.

Ιούνιος – Ιούλιος 1977

  • Πρώτη δημοσίευση: ΤΡΑΜ/ΝΕΟ ΟΧΗΜΑ. Δεύτερη διαδρομή. Όγδοο τεύχος, Μάρτης 1978. Θεσσαλονίκη

Νκόλαος Καλαμάρης (1907-1988). Ο Nicolas Calas (γνωστός και με τα ψευδώνυμα Νικήτας Ράντος και Μ. Σπιέρος) γεννήθηκε στη Λωζάνη. Σε βρεφική ηλικία εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα, όπου έζησε ως το 1934 και σπούδασε στη νομική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του ήταν μέλος της Φοιτητικής Συντροφιάς, όπου γνωρίστηκε με τον Γιώργο Θεοτοκά και τον Ηλία Τσιριμώκο και άλλα μέλη του “Εκπαιδευτικού Ομίλου”, στα χνάρια του Δημήτρη Γληνού. Στη συνέχεια μοίρασε τη ζωή του ανάμεσα στην Αθήνα και το Παρίσι (από το 1937 και για δύο χρόνια έμεινε μόνιμα στη γαλλική πρωτεύουσα) και από το 1939 και για ένα χρόνο έμεινε στη Λισσαβόνα. Στο Παρίσι ήρθε σε επαφή με τα τότε πρωτοποριακά καλλιτεχνικά ρεύματα, ιδιαίτερα με το σουρεαλισμό. Το 1942 εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου υπηρέτησε εθελοντικά στο Office of war information και το 1945 πήρε την αμερικανική υπηκοότητα. Εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο Columbia, ως συνεργάτης στο πρόγραμμα “Research in Contemporary Cultures” και στο Πανεπιστήμιο Fairleigh Dickinson του New Jersey, όπου κατείχε τη θέση του Associate Professor of Art. Στην Ελλάδα επέστρεψε για λίγο στη δεκαετία του 1960, οπότε συνεργάστηκε με το περιοδικό “Πάλι”, έφυγε και επέστρεψε μετά τη μεταπολίτευση του 1974. Κατά τη διάρκεια της δεύτερης αυτής επίσκεψής του έδωσε διαλέξεις και συνεργάστηκε με τα περιοδικά “Χνάρι” και “Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα”, με τα οποία συνεργαζόταν ο φίλος του Μιχάλης Ράπτης (Pablo). Λίγο αργότερα επέστρεψε στις Η.Π.Α., όπου παρέμεινε ως το θάνατό του. Στα γράμματα πρωτοεμφανίστηκε το 1929 με δημοσιεύσεις άρθρων στα περιοδικά “Φοιτητική Συντροφιά”, “Νουμάς” και “Πειθαρχία”. Το 1932 εξέδωσε την πρώτη ποιητική συλλογή που είχε τίτλο “Ποιήματα”. Ενδεικτικές των επιρροών του από τα ρεύματα του γερμανικού εξπρεσιονισμού, του ρωσικού φουτουρισμού και του υπερρεαλισμού είναι οι ποιητικές πλακέτες “Ποιητικά τετράδια” που κυκλοφόρησε το 1936. Μαζί με τον Τάκη Παπατσώνη ο Κάλας υπήρξε πρώτος μεταφραστής του Τόμας Έλιοτ στα ελληνικά. Ο θεωρητικός προβληματισμός του Κάλας ξεκίνησε από το χώρο του ορθόδοξου μαρξισμού για να οδηγηθεί σταδιακά σε μια εκλεκτικότερη θεώρηση του σοσιαλισμού με επιρροές από τη θεωρία της ψυχανάλυσης του Freud. Αντιπροσωπευτικό του στοχασμού του είναι το δοκίμιο “Foyers d’ incendie”, εκδομένο στο Παρίσι το 1938. Εδώ πρωτοχρησιμοποίησε το όνομα Nicolas Calas, με το οποίο συνεργάστηκε με τα έντυπα “View”, “Possibilities”, “Tiger’s eye”, “Art News”, “Art International”, “Arts Magazine”, “Art in America”, “Art Forum”, “XX Siecle”, “Colloquio”, και άλλα. Τιμήθηκε με το Α΄ Κρατικό Βραβείο ποίησης το 1977, για τη συλλογή “Οδός Νικήτα Ράντου”. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Νικόλα Κάλας βλ. Αργυρίου Αλεξ., “Ράντος Νικήτας”, Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό 9α. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1988, Αργυρίου, Αλέξανδρος, “Διαδοχικές αναγνώσεις ελλήνων υπερρεαλιστών”. Αθήνα, Γνώση, 1983 και Σαρρής, Κύριλλος “Πρόλογος για το Νικόλα Κάλας” στον τόμο “Η τέχνη την εποχή της διακύβευσης και άλλα δοκίμια του Νικόλα Κάλας”· μτφ. Ανδρέας Παππάς. Αθήνα, Άγρα, 1997. (Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ.).

Share this

ΠΗΓΗ TIMESNEWS

Related Posts