ΓΕΝΙΚΕΣ

Πώς αντιλαμβάνονται τα παιδιά σχολικής ηλικίας (6-12 ετών) τον θάνατο;

Κατανοούν ότι ο θάνατος είναι οριστικός και δεν θα ξαναδούν το πρόσωπο που πέθανε.Μπορεί να σκέφτονται τον θάνατο ως ένα πρόσωπο ή πνεύμα, ένα φάντασμα ή έναν σκελετό.

Από την ηλικία των 10 ετών, καταλαβαίνουν ότι ο θάνατος μπορεί να συμβεί στον καθένα και δεν μπορεί να αποφευχθεί.

Δείχνουν ενδιαφέρον για λεπτομέρειες σχετικά με τον θάνατο και απορούν τι συμβαίνει στο σώμα μετά τον θάνατο.

Βιώνουν ένα σύνολο από συναισθήματα, όπως ενοχή, άγχος, ντροπή, φόβο, λύπη, θυμό και ανησυχία σχετικά με τον θάνατο των δικών τους.

Προσπαθούν να μιλήσουν για τα συναισθήματά τους. Τα συναισθήματά τους μπορεί να εκφραστούν μέσα από τις συμπεριφορές τους, όπως σχολική αποφυγή, κακές επιδόσεις στο σχολείο, επιθετικότητα, σωματικά συμπτώματα, απόσυρση από τους φίλους και παλινδρόμηση.

Ανησυχούν για το ποιος θα τα φροντίσει και μπορεί να βιώσουν αισθήματα ανασφάλειας, προσκόλλησης και εγκατάλειψης.

Μπορεί να ανησυχήσουν και να νιώσουν ενοχές ότι οι ίδιοι φταίνε για τον θάνατο.

Πώς αντιλαμβάνονται οι έφηβοι (12-18 ετών) τον θάνατο;

Έχουν μια ενήλικη κατανόηση για την έννοια του θανάτου, αλλά δεν διαθέτουν τις εμπειρίες, τις ικανότητες αντιμετώπισης ή τις συμπεριφορές ενός ενήλικα.

Μπορεί να εκδηλώσουν θυμό προς μέλη της οικογένειας, εκδηλώνοντας παρορμητικές ή ριψοκίνδυνες ή απερίσκεπτες συμπεριφορές, όπως χρήση ουσιών, καβγάδες στο σχολείο και σεξουαλικά επικίνδυνες συμπεριφορές.

Μπορεί να εμφανίσουν ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων, χωρίς να ξέρουν πώς να τα χειριστούν ή να μην νιώθουν άνετα να μιλήσουν για αυτά.

Μπορεί να αμφισβητήσουν την πίστη τους ή την κατανόησή τους για τον κόσμο.

Μπορεί να μην είναι δεκτικοί στην υποστήριξη από την οικογένειά τους, εξαιτίας της ανάγκης τους να είναι ανεξάρτητα και να φαίνονται δυνατοί απέναντι στους άλλους.

Μπορεί να αντιμετωπίσουν το πένθος περνώντας χρόνο με φίλους ή απόμακροι από την οικογένεια για να μείνουν μόνοι.

Συναισθήματα που συνδέονται με τον θάνατο ενός αγαπημένου ανθρώπου:

Λύπη, άρνηση, απογοήτευση, στεναχώρια, θλίψη, ανησυχία, θυμός, ενοχές, αίσθημα αβοηθησίας, νοσταλγία, ανακούφιση,

Πολλές φορές το άτομο που πενθεί κλαίει χωρίς να γνωρίζει τι το έκανε να ξεκινήσει να κλαίει.

Σκέψεις που εμφανίζονται την περίοδο του πένθους:

Δυσπιστία, σύγχυση, δυσκολία συγκέντρωσης. Σκέψεις μόνο σχετικά με την απώλεια ή το άτομο που πέθανε. Παραισθήσεις (αίσθημα ότι βλέπετε ή ακούτε πράγματα που οι άλλοι δεν βλέπουν)

Σωματικά συμπτώματα:

Βάρος στο στήθος, πόνο στο στομάχι, ζαλάδες, πονοκεφάλους, μούδιασμα, μυϊκή αδυναμία, ένταση, πόνους και υπερβολική κόπωση. Αίσθημα αδιαθεσίας ή ότι είστε άρρωστοι.

Συμπεριφορές που συνδέονται με τον θάνατο ενός αγαπημένου ανθρώπου:

Δυσκολίες στον ύπνο, δυσκολίες στην όρεξη και στην απόλαυση του φαγητού, ευερεθιστότητα. Απώλεια ενέργειας ή υπερδιέγερση. Αλλαγές στον τρόπο που βλέπετε τον κόσμο.

Ο καθένας βιώνει την απώλεια με τον δικό του τρόπο, πενθεί με τον δικό του τρόπο και ξεπερνά την απώλεια με τον δικό του τρόπο. Είναι σημαντικό να σεβόμαστε τον τρόπο που ο καθένας εκφράζει το πένθος, αρκεί να επεξεργαστεί και να βιώσει την απώλεια, να εκφράσει όσα νιώθει και να βρει τρόπους να αντλήσει νόημα για τη ζωή του και για το πώς βλέπει τον κόσμο γύρω του.

Πηγές:

______________________________________________________________

Κουραβάνας Νικόλαος, Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Posted by Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc 

The post Η αντίληψη του θανάτου στην παιδική και εφηβική ηλικία first appeared on Times News.

ΠΗΓΗ TIMESNEWS

ΓΕΝΙΚΕΣ

Το παιδί αντιλαμβάνεται τον θάνατο με τελείως διαφορετικό τρόπο από ότι οι ενήλικες. Οι ενήλικες βιώνουν το θάνατο με ανάμικτα συναισθήματα, που περιλαμβάνουν και το αίσθημα της απώλειας και της αποστέρησης, ενώ ταυτόχρονα νιώθουν λύπη και για τον εαυτό τους. Για τα παιδιά ο θάνατος είναι κάτι πιο μακρινό. Οι ερωτήσεις των παιδιών σχετικά με τον θάνατο προέρχονται κυρίως από τη φυσιολογική τους περιέργεια για τα γεγονότα της ζωής και του θανάτου.

Βασικό συναίσθημα των παιδιών είναι η αγωνία και σπάνια νιώθουν φόβο που θα συνδέεται με τον φόβο για τον δικό τους θάνατο. Ο κύριος φόβος που εμφανίζεται στα παιδιά είναι ο φόβος μήπως χάσουν έναν από τους γονείς τους και μείνουν μόνα τους. Τα παιδιά έχουν ανάγκη να μάθουν την πραγματικότητα, για αυτό οι ενήλικες θα πρέπει να είναι ειλικρινείς μαζί τους, αρκεί να προσεγγίζουν το θέμα με τρόπο που μπορεί να γίνει κατανοητός από τα παιδιά. Ότι αναφέρει ο γονιός στο παιδί σχετικά με τον θάνατο θα πρέπει να συμβαδίζει με αυτά που ο ίδιος αισθάνεται και συμπεριφέρεται. Οι γονείς θα πρέπει να έχουν στο μυαλό τους ότι τα παιδιά θα πρέπει να εκτίθενται σταδιακά στα αρνητικά συναισθήματα έτσι ώστε να μπορούν να τα επεξεργαστούν, να τα εκφράσουν και να τα αποδεχτούν.

Η οικογένεια θα πρέπει να προετοιμαστεί κατάλληλα ώστε να απαντήσει στις ερωτήσεις που έχει το παιδί και να λύσει τις απορίες που του έχει προκαλέσει η εμπειρία της απώλειας. Είναι σημαντικό για τα παιδιά και για να κατανοήσουν την έννοια του θανάτου και της απώλειας να πάρουν ειλικρινείς και πραγματικές απαντήσεις από τους ενήλικες. Στις εξηγήσεις που θα δοθούν για τον θάνατο, οι ενήλικες θα πρέπει να αναφερθούν στη διακοπή των σωματικών λειτουργιών, η οποία αποτελεί και την αιτία του θανάτου, στην οριστική απομάκρυνση από τη ζωή, που χαρακτηρίζει τον θάνατο, στην καθολικότητα του θανάτου, έτσι ώστε το παιδί να συνειδητοποιήσει ότι όλοι οι άνθρωποι κάποια στιγμή πεθαίνουν.

Τα παιδιά θα πρέπει να έχουν βοήθεια και στήριξη στην προσπάθειά τους να αντιληφθούν και να κατανοήσουν την έννοια της απώλειας και του θανάτου. Είναι σημαντικό να υπάρχουν κοντά τους άτομα και κυρίως ο γονιός ή οι γονείς τους καθώς χρειάζονται προστασία από έντονα συναισθήματα που είναι πάνω από τις δυνατότητές τους να τα διαχειριστούν. Για αρχή θα μπορούσε να δοθεί στο παιδί ένας ορισμός του θανάτου, όπως «Θάνατος σημαίνει να μην είναι πια κάποιος ζωντανός. Είναι σαν τα λουλούδια που μαράθηκαν. Η ζωή τους τελείωσε».

Είναι σημαντικό για το παιδί να νιώσει ότι ο ενήλικας μπορεί να μιλήσει μαζί του για τον θάνατο ανοιχτά, χωρίς φόβο και αμηχανία. Ο ενήλικας μπορεί να εστιάσει στο σταμάτημα της λειτουργίας του σώματος κυρίως όταν το παιδί αναρωτιέται πως μοιάζει ή πως αισθάνεται ο πεθαμένος ή κάνει ερωτήσεις όπως τι τρώει ή πως αναπνέει. Ο ενήλικας θα μπορούσε να απαντήσει: «Το σώμα όταν πεθάνει δεν εργάζεται πια. Δεν κινείται, δεν ακούει, δεν αναπνέει, ούτε κοιμάται. Απλώς έχουν όλα σταματήσει. Δεν πονά καθόλου. Ούτε αισθάνεται». Αν το παιδί καταλάβει ότι οι ερωτήσεις του δεν ενοχλούν τον ενήλικα μπορεί να συνεχίσει, ενώ αυτό είναι σημαντικό για να καταλάβει ότι δεν είναι κακό να σκέφτεται και να μιλά για αυτό το θέμα.

Η εκπαίδευση σχετικά με τον θάνατο και τον τρόπο που πρέπει να αντιμετωπίζεται από τα παιδιά και από τους ενήλικες συμβάλλει σε σημαντικό βαθμό στον τρόπο που βιώνεται από τα ίδια τα άτομα. Το παιδί περνάει μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς του στο σχολείο. Επομένως, το σχολείο είναι ένας χώρος που επίσης θα πρέπει να είναι υποστηρικτικός απέναντι στο παιδί που πενθεί και να το βοηθήσει να αντιμετωπίσει το πένθος και να ξεπεράσει την απώλεια.

Το σχολείο θα πρέπει να είναι ενήμερο για τα παιδιά που βρίσκονται σε κατάσταση πένθους, να ενδιαφέρεται για τις αντιδράσεις και τα συμπτώματα που εκδηλώνει το παιδί σε σχέση με το πένθος και κυρίως για τις συμπεριφορές εκείνες που φαίνονται και μέσα στο σχολικό περιβάλλον, καθώς τα παιδιά που πενθούν έχουν προβλήματα προσοχής μέσα στην τάξη, είναι ανήσυχα και συχνά απουσιάζουν από το σχολείο. Στα πλαίσια της σχολικής τάξης, ο δάσκαλος δίνοντας λίγο μεγαλύτερη προσοχή στο παιδί που πενθεί, μπορεί να το βοηθήσει απασχολώντας το με δραστηριότητες έτσι ώστε να αποσπάται η προσοχή του από το γεγονός της απώλειας. Βοηθητικό ρόλο στο σχολείο παίζει και η σταθερότητα και ασφάλεια που παρέχει η ρουτίνα της σχολικής ζωής.

Η υποστήριξη του παιδιού που πενθεί στα πλαίσια του σχολείου θα πρέπει να γίνει όχι μόνο μέσα στην τάξη αλλά και σε ατομικό επίπεδο. Οι δάσκαλοι και οι σχολικοί σύμβουλοι μπορούν να δώσουν στο παιδί που πενθεί τη δυνατότητα να τους μιλήσει σχετικά με το πένθος που βιώνει, όταν αυτό είναι έτοιμο για κάτι τέτοιο, τη σταθερότητα μιας σχέσης και την αίσθηση ότι το καταλαβαίνουν και το υποστηρίζουν, την αίσθηση ότι είναι φυσιολογικό και πρακτικά υποστήριξη στις μαθησιακές δυσκολίες που ενδεχομένως εμφανίσει.

Ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουν τα παιδιά το θάνατο, τα βοηθάει να είναι πιο ψύχραιμα απέναντι σε επώδυνες καταστάσεις. Η επίσκεψη στο νεκροταφείο δεν έχει για τα παιδιά την ίδια συναισθηματική φόρτιση που έχει για τους ενήλικες. Οι ενήλικες μπορούν να συνοδεύσουν τα παιδιά σε ένα νεκροταφείο, έτσι ώστε να εξοικειωθούν με το χώρο. Μια περιήγηση στους τάφους και στις χρονολογίες που αναφέρουν επάνω, μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να κατανοήσουν την τελεσίδικη φύση του θανάτου. Μια επίσκεψη του παιδιού στο νεκροταφείο του επιτρέπει να κινηθεί στο χώρο, έτσι ώστε να τον γνωρίσει, να σταματήσει να τον φοβίζει, ως κάτι ξένο και απόμακρο και να αναπτύξει το δικό του τρόπο αντιμετώπισης του νεκροταφείου, ενώ ταυτόχρονα το βοηθά να διαμορφώσει τις κατάλληλες αναπαραστάσεις σχετικά με το θάνατο και την απώλεια.

Ακόμη πηγαίνοντας τα παιδιά σε ένα χώρο που είναι άμεσα συνδεδεμένος με τον θάνατο και την απώλεια εξοικειώνονται με τις έννοιες αυτές και τους δίνονται και ερεθίσματα ώστε να εκφράσουν απορίες και ερωτήματα που έχουν σχετικά με αυτά τα θέματα και να μιλήσουν για τα συναισθήματα που τους προκαλεί ο θάνατος και πιθανόν η απώλεια ενός συγκεκριμένου προσώπου.

Οι ειλικρινείς συζητήσεις με το παιδί για το θέμα του θανάτου το προετοιμάζουν να βιώσει μια απώλεια και να κατανοήσει ότι σε όλη του τη ζωή, εκτός από χαρούμενες στιγμές, θα υπάρχουν και οι στιγμές που θα πρέπει να έρχεται αντιμέτωπο με τη λύπη και με τις απώλειες. Για να αποδεχτεί το παιδί πιο εύκολα την ιδέα του θανάτου θα πρέπει να εξοικειωθεί με τα συναισθήματα του θρήνου και της λύπης, να έχει την ευκαιρία να θέσει τα ερωτήματα που το απασχολούν και να αποκτήσει τις δικές του εμπειρίες, μέσα από τη βίωση καταστάσεων αποχωρισμού.

Έχοντας μια ειλικρινή σχέση με το παιδί και στηρίζοντάς το κατάλληλα, το παιδί μπορεί να νιώσει ασφαλές και ικανό να αντιμετωπίσει τα συναισθήματα που του προκαλεί η απώλεια. Το παιδί δεν θα πρέπει να το αποκλείουν οι ενήλικες από τις συζητήσεις που κάνουν σχετικά με το νεκρό άτομο και τα συναισθήματα που τους προκαλεί το πένθος για αυτό, από την κηδεία καθώς και από τις τελετές πένθους. Είναι περισσότερο βοηθητικό για το παιδί να γνωρίζει τα συναισθήματα των ενηλίκων, τη λύπη ή την απελπισία που νιώθουν οι γονείς του καθώς και τους τρόπους που αντιμετωπίζουν το πένθος τους. Η απόκρυψη ή υπεκφυγή συναισθημάτων και συζητήσεων δημιουργεί σύγχυση στο παιδί και του δίνει την εντύπωση ότι δεν επιτρέπεται η εκδήλωση ορισμένων συναισθημάτων, ούτε η συζήτηση σχετικά με κάποια θέματα.

Τα σημάδια που εμφανίζουν τα παιδιά που δυσκολεύονται να διαχειριστούν μία απώλεια είναι τα εξής: εκτεταμένη περίοδο κατάθλιψης και απώλεια ενδιαφέροντος για τις καθημερινές δραστηριότητες, δυσκολίες στον ύπνο, απώλεια όρεξης, φόβο να παραμείνει μόνο, συμπεριφορά σαν να βρίσκεται σε μικρότερη ηλικία, μίμηση συμπεριφορών του νεκρού ατόμου, απόσυρση από φίλους, άρνηση για το σχολείο και μείωση των σχολικών επιδόσεων.

Τα παιδιά μπορεί να εκδηλώνουν το πένθος και μέσα από συναισθήματα και συμπεριφορές που δε συνδέονται άμεσα με την απώλεια που έχουν βιώσει. Μπορεί να δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν στα μαθήματα ή να αρνούνται να διαβάσουν, να έχουν μια διάχυτη ανησυχία ή άγχος για οτιδήποτε μέσα στην καθημερινότητά τους. Μπορεί να αναζητούν διαρκώς επιβεβαίωση ότι είναι ασφαλή και δεν βρίσκονται σε κίνδυνο. Επίσης, μπορεί να εμφανίσουν ένα φόβο εγκατάλειψης, απόρριψης ή προδοσίας, όπως βίωσαν και από το άτομο που πέθανε. Πολλές φορές τα παιδιά νιώθουν και ένα αίσθημα ενοχής, θεωρώντας τον εαυτό τους ως υπεύθυνο για ότι συνέβη. Ακόμη, τα παιδιά μπορεί να εκφράσουν θυμό, απογοήτευση ή κούραση γενικά από τη ζωή τους.

Σε κάθε περίπτωση για να στηρίξουμε το παιδί που πενθεί το ενθαρρύνουμε να εκφράσει τα συναισθήματά του, να μιλήσει για τις αναμνήσεις που έχει από το άτομο που πέθανε. Τα παιδιά πολλές φορές δυσκολεύονται να αποτυπώσουν με λέξεις όλα όσα νιώθουν, για αυτό τα ενθαρρύνουμε να ζωγραφίσουν, να αφηγηθούν ιστορίες ή να κοιτάξουμε μαζί ένα άλμπουμ με φωτογραφίες. Είναι καλό να επιστρέψουμε σύντομα στην καθημερινότητα και στη ρουτίνα, μέσα στην οποία τα παιδιά νιώθουν ασφάλεια. Τα παιδιά θα πρέπει να καταλάβουν ότι δεν είναι κακό να συζητάμε για τα αρνητικά μας συναισθήματα, ή το να νιώθουμε θλίψη για τον άνθρωπο που πέθανε, ή το να μιλάμε για αυτόν. Η πρώτη σκέψη στο μυαλό των παιδιών είναι αν θα πεθάνουν οι γονείς τους. Κάποια παιδιά τολμούν να το εκφράσουν, άλλα το σκέφτονται ή το εκφράζουν μέσα από τα όνειρά τους.

Πηγές:

_________________________________________________________________

 Κουραβάνας Νικόλαος, Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Posted by Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc

The post Πώς αντιλαμβάνονται τα παιδιά τον θάνατο; first appeared on Times News.

ΠΗΓΗ TIMESNEWS

ΓΕΝΙΚΕΣ

Πολλές μητέρες στην προσπάθειά τους να προστατέψουν τον εαυτό τους από το άγχος που νιώθουν εκδηλώνουν έντονα στοιχεία δύναμης. Οι μητέρες αυτές θεωρούν ότι αν επιδείξουν δύναμη δεν χρειάζεται να φοβούνται κανέναν. Και πιστεύουν βαθιά μέσα τους ότι με αυτόν τον τρόπο θα κρατήσουν κοντά και το παιδί τους. Αυτό που αναζητούν οι μητέρες αυτές, όπως και κάθε μητέρα, είναι η αγάπη, όμως οι συγκεκριμένες βασανίζονται διαρκώς μέσα τους αν τα παιδιά τις αγαπούν πραγματικά. Δεν ενδιαφέρονται τόσο να βρουν καταφύγιο στις σχέσεις τους με τους άλλους, όσο το να ενισχύσουν τη θέση τους.

Τα δεσποτικά άτομα, στην παιδική τους ηλικία, μεγάλωσαν χωρίς ιδιαίτερη ζεστασιά και θαλπωρή, μεγάλωσαν χωρίς να νιώθουν αγάπη και αποδοχή. «Αν δεν υπάρχει μια ζεστή ατμόσφαιρα θα βλαστήσει μέσα του η ανασφάλεια, ο φόβος, η εχθρότητα, η νεύρωση. Και όταν πια μεγαλώσει, αυτή η νεύρωση θα το εμποδίσει να χαρίσει, με τη σειρά του, την αγάπη στα δικά του παιδιά. Ένας ατελείωτος φαύλος κύκλος!» (σελ. 159).

Οι δεσποτικές μητέρες έχουν ανάγκη για εξουσία, που συνδέεται με την ανεκπλήρωτη ανάγκη τους για αγάπη. Όταν τα παιδιά δεν την υπακούουν θεωρεί ότι αυτό είναι ένδειξη απουσίας αγάπης.

Ποια είναι τα γνωρίσματα των δεσποτικών μητέρων;

«Είναι απόλυτες στην κρίση τους. Θέτουν πάντα στο παιδί διλήμματα και το εξαναγκάζουν να αποφασίσει.

Τιμωρούν πολύ εύκολα. Αν το παιδί δεν εκτελέσει πιστά τις εντολές του, δε δέχονται καμία δικαιολογία. Δε δέχονται ποτέ σαν λόγο απειθαρχίας κάποια αδυναμία ή αφηρημάδα, αλλά την θεωρούν σαν συνειδητή επίθεση εναντίον τους.

Η τιμωρία που επιβάλλει είναι ότι συμπεριφέρεται ακόμα πιο ψυχρά απέναντι στο παιδί, δείχνοντάς του ότι: ‘Χωρίς εμένα δεν αξίζεις τίποτα!’.

Εξαναγκάζει το παιδί να καταπνίξει την επιθετικότητά του, δίνοντας έτσι το έναυσμα για τη δημιουργία νευρώσεων.

Πολλές φορές, στα μύχια της ψυχής της, η μητέρα απορρίπτει το παιδί της. Αν είναι αγόρι, μπορεί η απόρριψη αυτή να ξεκινάει από μια γενικότερη εχθρότητα απέναντι στους άνδρες που της έχει μεταδώσει, ίσως, η μητέρα της» (σελ. 159-160).

Η δεσποτική- αυταρχική μητέρα προκαλεί στο παιδί ανωριμότητα, έλλειψη αυτοπεποίθησης και μεγάλη εξάρτηση. Η απάθεια και η ψυχρότητα που κυριαρχούν στη συμπεριφορά της δεσποτικής μητέρας πληγώνουν βαθιά την προσωπικότητα του παιδιού.

Πηγή: Ζεμπάλντ/ Κράουτ. «Μα θέλω μόνο το καλό σου». Το Σύνδρομο της Μαμάς. Εκδόσεις Δωρικός.

________________________________________________________________

Κουραβάνας Νικόλαος, Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Posted by Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc 

The post Η δεσποτική μητέρα first appeared on Times News.

ΠΗΓΗ TIMESNEWS

ΓΕΝΙΚΕΣ

«Εσείς που έχετε παιδιά δεν μπορείτε να μας νιώσετε εμάς που δεν έχουμε. Είστε πάντα ξένοιαστες κι ολόδροσες, σαν κάποιον που κολυμπάει στο ποτάμι και δεν ξέρει τι θα πει δίψα. Μέρα με τη μέρα μεγαλώνει η λαχτάρα μου και μικραίνει η ελπίδα μου». Φρεντερίκο Γκαρθία Λόρκα: “Γέρμα”

«Ο πόνος για την ατεκνία συνήθως βιώνεται σαν πόνος για το στείρο σώμα. Το παιδί, η πολυπόθητη απόδειξη ότι υπάρχει μια πηγή ζωής μέσα μας, πρέπει να έρθει για να ζωντανέψει το σώμα. Όταν δεν λέει να φανεί, το μισούν μόνο και μόνο για αυτό τον λόγο. Το να μην έρχεται το παιδί, η γυναίκα το αντιλαμβάνεται σαν άρνηση, σαν επιβεβαίωση της ανικανότητάς ή σαν διαπίστωση ότι δεν έχει μέσα της καλό, υγιές υλικό. Όταν μια γυναίκα υποφέρει από τέτοιες ανησυχίες, το άκαρπο σώμα της την επιβεβαιώνει ότι βρίσκεται στο περιθώριο. Αποκλεισμένη από την αλυσίδα των γενεών, που σταματά στο άτομό της. Αποκλεισμένη και από την κοινωνία, στην οποία οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν παιδιά. Αποκλεισμένη κι από το δικό της όνειρο να φτιάξει μια δική της οικογένεια, κι έτσι να εξασφαλίσει μια σταθερή, μοναδική θέση στη ζωή. Με συνέπεια να δημιουργείται και στην ίδια αλλά και το περιβάλλον της μια κατάσταση απελπισμένης, καταθλιπτικής απόσυρσης που δύσκολα υποφέρεται. Οι ανήμποροι σύντροφοι, πληγωμένοι ή πληγώνοντας ο ένας τον άλλο, μπλέκονται σε έναν φαύλο κύκλο περιφρόνησης και μίσους, από όπου τις περισσότερες φορές δεν μπορούν να βρουν» (σελ. 38-39).

Η υπογονιμότητα βιώνεται από τις γυναίκες ως μια κατάσταση που προκαλεί οδυνηρά συναισθήματα και εκφράζεται ως μια προσωρινή ανικανότητα στις σχέσεις, ως μια επιβαρυντική κατάσταση απομόνωσης. Οι γυναίκες νιώθουν μια προσωπική δυστυχία και η δυσκολία αυτή συνδέεται με μια διαταραχή για όλη τους την ύπαρξη, την οποία θεωρούν κατεστραμμένη και σκέφτονται ότι οι ίδιες ευθύνονται για την αποτυχία. Πρόκειται για μια διαταραχή που επηρεάζει το συμβολικό σώμα, την εσωτερική εικόνα του ατόμου για τον εαυτό του. Στις περισσότερες περιπτώσεις εμφανίζεται εξάντληση και όλο και πιο πολλά αρνητικά συναισθήματα, όπως οργή, μίσος, φθόνος, αμφισβήτηση του εαυτού… ένα αίσθημα φυλακής…

«Μέσα στον ασφυκτικό κλοιό των σχέσεών της αισθάνεται να μην έχει αληθινές ρίζες στο κοινωνικό της περιβάλλον. Υποφέρει και βασανίζεται, είναι μια γυναίκα που δρα χωρίς δική της πρωτοβουλία, έρμαιο των επιθυμιών των άλλων και των θεραπειών που της προσφέρουν οι γιατροί. Νιώθει χτυπημένη από μια ακατανόητη μοίρα… Δεν καταλαβαίνει πια τον εαυτό της και τον κόσμο. Τα σχέδια της ζωής της φαίνεται να έχουν ανατραπεί τελείως. Η συνοχή της προσωπικής της ιστορίας έχει αποσυντεθεί, και ο πιο σημαντικός της στόχος φαίνεται ακατόρθωτος. Το σώμα της δεν υπακούει πια στις επιθυμίες της και σ’ αυτά που φανταζόταν. Αποξενώθηκε από τον άνδρα της. Σεξουαλικά, κυριολεκτικά τον αποδιώχνει και δεν αφήνει πια να δημιουργηθεί μια χαλαρή, τρυφερή ατμόσφαιρα μεταξύ τους. Οι προσπάθειές του να της συμπαρασταθεί και να την παρηγορήσει, δείχνοντας ‘μητρική’ στοργή, την πληγώνουν. Έτσι, αισθάνεται και πάλι, ότι είναι αντιμέτωπη με την έλλειψη αυτής της μητρικής στοργής, γιατί ουσιαστικά θέλει να είναι εκείνη η μητέρα!» (σελ. 46-47).

Σε κάποιες γυναίκες εμφανίζονται ενοχές, ένα αίσθημα αβοηθητότητας, ενώ νιώθουν όλος ο κόσμος γύρω τους να καταρρέει. Ουσιαστικά πρόκειται για τη μη εκπλήρωση μιας επιθυμίας. Αυτή όμως η ανεκπλήρωτη επιθυμία τι σκέψεις και συναισθήματα κρύβει από κάτω; Ίσως υπάρχουν κάποιοι βαθιά ριζωμένοι φόβοι από την πρώιμη παιδική τους ηλικία. Μέχρι τώρα μπορεί να αντιμετώπιζαν αυτούς τους φόβους μέσα από μια τακτοποιημένη ζωή, αναζητώντας ασφάλεια και αποφεύγοντας τα ρίσκα.

«Οι γυναίκες συχνά είναι θλιμμένες μέχρι θανάτου, επειδή δεν υπάρχει χώρος μέσα τους για μια νέα ζωή. Η διάθεσή τους για ζωή δεν βρίσκει χώρο, εφόσον μέσα τους κυριαρχούν η θλίψη και οι ενοχές. Βιώνουν τη ζωή τους όλο και περισσότερο σαν έναν αδιέξοδο φαύλο κύκλο. Οι άνθρωποι που νιώθουν τόσο εγκλωβισμένοι στα συναισθήματά τους, μπορεί να πέσουν σε μια κατάσταση απάθειας ή να θεωρούν τον εαυτό τους ‘τρελό’. Μερικές γυναίκες μιλούν και για τον φόβο τους μήπως τρελαθούν μέσα στην απελπισία τους. Η φυλακή της ψυχής δεν εμποδίζει μόνο τη σύλληψη του παιδιού- εμποδίζει και τις κοινωνικές τους επαφές» (σελ. 56-57).\

Στεναχώρια, οργή, ένα ερείπιο σωματικά και ψυχικά, ανημπόρια, φοβίες, ανία και κατάθλιψη.

«Ο φαύλος κύκλος της σεξουαλικότητας μπορεί να ερμηνεύεται έτσι: Το ζευγάρι αισθάνεται ένταση, επειδή θέλει να αποκτήσει παιδιά, όταν όμως το παιδί δεν έρχεται, νιώθει ακόμα μεγαλύτερη ένταση. Όσο πιο έντονη είναι η επιθυμία για παιδιά, τόσο πιο καταστροφική γίνεται η διαπροσωπική σχέση, με αποτέλεσμα να μένουν ανικανοποίητες οι ανάγκες για αγάπη. Αλλά κι όταν τελικά η μητέρα γεννήσει, είναι πια εξαντλημένη, με περιορισμένο ψυχικό χώρο κι ελάχιστα αποθέματα δυνάμεων για το νεογέννητο» (σελ. 78).

Η γυναίκα μπορεί να βιώνει κάποιες άλυτες εξαρτήσεις, καθώς μπορεί να νιώθει μια έντονη προσκόλληση με τον πατέρα της ή τη μητέρα της ή να νιώθει μια έντονη πίεση από το περιβάλλον, τις απαιτήσεις που έχει το περιβάλλον ή την προσπάθεια της ίδιας της γυναίκας να ανταποκριθεί στην εικόνα της ιδανικής συζύγου. Υπάρχει μια εσωτερική σύγκρουση, μια ταλάντευση ανάμεσα στις απαιτήσεις των γονέων και στην ανάγκη για απελευθέρωση.  Η αμφιθυμία ήταν κοινό χαρακτηριστικό σε πολλές γυναίκες και εκδηλώνονταν με διαφορετικό τρόπο σε κάθε περίπτωση.

«Κάθε φορά που αποφασίζω κάτι, αρχίζω αμέσως να αμφιβάλλω αν είναι σωστό, αν το θέλω πραγματικά. Το αποτέλεσμα είναι να μην κάνω απολύτως τίποτα».

«Άρχισα ξαφνικά να αμφιβάλλω αν επιτρέπεται να έχω αυτή την επιθυμία. Εμείς ήμασταν και είμαστε ακόμη καλά. Κι από πάνω θέλουμε κι ένα παιδί, όσο είναι δυνατόν πιο υγιές, όμορφο και έξυπνο» (αμφιβολίες για το αν είναι σωστό να έχει μια τόσο μεγάλη επιθυμία).

«Έχουμε τόση αγάπη μέσα μας και δεν ξέρουμε τι να την κάνουμε».

Οι οδυνηρές εμπειρίες, οι απώλειες, η εναλλαγή προσώπων αναφοράς στην πρώιμη παιδική ηλικία, τα βαριά πλήγματα και γενικά τα τραύματα στην παιδική ηλικία μπορεί να προκαλέσουν μόνιμα τραύματα, που κάτω από ορισμένες συνθήκες μπορεί να οδηγήσουν στην υπογονιμότητα. Αισθήματα κατωτερότητας, οργή για την προδοσία της μητέρας, απελπισία, έλλειψη εμπιστοσύνης στις σχέσεις, πληγές του εαυτού… κάποιες από τις οδυνηρές εμπειρίες.

«Ιδιαίτερα οδυνηρή ήταν η εμπειρία του αποκλεισμού της από τον καινούργιο οικογενειακό κύκλο. Ουσιαστικά δεν αισθανόταν πουθενά ‘σπίτι της’» (σελ. 111).

«Όταν ένας άνθρωπος δεν έχει ξεπεράσει τις οδυνηρές εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, συχνά δεν μπορεί να απελευθερωθεί απ’ αυτές χωρίς βοήθεια ως ενήλικος» (σελ. 112).

Το σύνδρομο της επιθυμίας παιδιού: «όταν η επιθυμία για ένα παιδί τείνει να κυριαρχήσει στη ζωή μιας γυναίκας, υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθεί μια μόνιμη παθολογική κατάσταση… πρόκειται για ένα σύνολο διαφορετικών συμπτωμάτων… εκεί αποκαλύπτεται ένας κόσμος θρήνου, κατάθλιψης, απομόνωσης, ένας κόσμος στάσιμος όπου η ζωή έχει πάψει να κυλά. Αυτά τα χαρακτηριστικά φαίνεται πως παγιώνονται σιγά- σιγά, απλώνουν ρίζες στον χαρακτήρα και θωρακίζουν σαν πανοπλία το ζωντανό πυρήνα. Η ελευθερία και η προσαρμοστικότητα της προσωπικότητας περιορίζονται και καταναλώνεται πολλή ενέργεια για να διατηρηθεί αυτή η αφύσικη κατάσταση» (σελ. 133).

Η έντονη επιθυμία για παιδί συχνά συνοδεύεται από καταστολή της σεξουαλικής επιθυμίας, που εκδηλώνεται με εντάσεις, κούραση και γενικά δυσκολία που προκαλείται από αυτό το εσωτερικό ξόδεμα δυνάμεων. Έτσι η γυναίκα καταλήγει να νιώθει έντονες ενοχές και η επιθυμία για παιδί καταλήγει σε καθήκον- το θέλω μετατρέπεται σε πρέπει…

Πηγή: Ute Auhagen Stephanos. 2006. Υπογονιμότητα. Όταν η ψυχή λέει όχι! Εκδόσεις Θυμάρι.

________________________________________________________________

Κουραβάνας Νικόλαος, Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Posted by Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc 

The post Διαβάζοντας το βιβλίο: Υπογονιμότητα: Όταν η ψυχή λέει όχι! first appeared on Times News.

ΠΗΓΗ TIMESNEWS

ΓΕΝΙΚΕΣ

«Οι ώρες» (The hours): μια ταινία βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Cunningham Michael. Το σενάριο στηρίζεται στο βιβλίο της Βιρτζίνια Γουλφ «Η κυρία Νταλογουέι», το οποίο ασκεί επιρροές στη ζωή διαφορετικών ανθρώπων σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Σε κάθε ιστορία υπάρχει και η διαχείριση του θέματος της αυτοκτονίας. Η ιστορία εξελίσσεται σε τρεις διαφορετικές χρονικές στιγμές.

Στη δεκαετία του ’20 στην αγγλική εξοχή ζει η Βιρτζίνια Γουλφ με τον σύζυγό της, σε ένα κτήμα μακριά από το Λονδίνο, όπου κυριαρχεί η ηρεμία και η γαλήνη. Η Γουλφ παλεύει να αντιμετωπίσει τη διπολική διαταραχή από την οποία πάσχει, ενώ έχει στο ιστορικό της δύο απόπειρες αυτοκτονίας. Τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή ασχολείται με τη συγγραφή του βιβλίου της «Κυρία Νταλογουέι».

Virginia Woolf/Nicole Kidman

Στη δεκαετία του ’50 στο Λος Άντζελες, στη μεταπολεμική εποχή ζει η Λόρα Μπράουν, που είναι παντρεμένη, έχει ένα παιδί και είναι έγκυος στο δεύτερο παιδί. Φαίνεται πως η ζωή της είναι μια χαρά, όμως, η ίδια πάσχει από κατάθλιψη και σκέφτεται την αυτοκτονία. Αποφασίζει να πάει σε ένα ξενοδοχείο για να αυτοκτονήσει, όπως πριν το κάνει, διαβάζει το βιβλίο «Κυρία Νταλογουέι», την παίρνει ο ύπνος και όταν ξυπνά μετά από έναν εφιάλτη, αλλάζει γνώμη και επιστρέφει στην οικογένειά της.

Στη δεκαετία του 2000 στη Νέα Υόρκη ζει η Κλαρίσα Βόγκαν, που διοργανώνει ένα πάρτι για τη βράβευση του συγγραφέα φίλου και πρώην συντρόφου της, Εντ Χάρις, που πάσχει από AIDS και είναι βαριά άρρωστος. Η Κλαρίσα είχε σχέση μαζί του όταν ήταν στο κολέγιο, ενώ ο Εντ μετά προτίμησε να κάνει σχέσεις κυρίως με άντρες. Ομοφυλόφιλη ήταν και η Κλαρίσα, η οποία έχει μακροχρόνια σχέση. Ο ίδιος δεν μπορούσε να αντέξει την κατάσταση στην οποία βρισκόταν και αυτοκτόνησε μπροστά στα μάτια της Κλαρίσα πέφτοντας από το παράθυρο. Η Κλαρίσα έρχεται κοντά με τη μητέρα του Εντ, που είναι η Λόρα Μπράουν, η οποία τον εγκατέλειψε όταν γεννήθηκε γιατί δεν ήταν σε καλή ψυχολογική κατάσταση και δεν άντεχε τη ζωή της.

Μέσα από την ιστορία των τριών αυτών γυναικών περιγράφονται οι δυσκολίες που κρύβουν οι ψυχικές διαταραχές και πώς νιώθουν τα άτομα αυτά, αλλά και πόσο δύσκολη είναι η κατάσταση για το περιβάλλον μέσα στο οποίο βρίσκονται. Το ίδιο το άτομο με διαταραχή συναισθήματος δεν βρίσκει κάποιο νόημα στη ζωή του και αναζητά τρόπους ώστε να μπορέσει να δραπετεύσει από την ίδια τη ζωή, από τον ίδιο τον εαυτό. Όλα είναι το ίδιο ανούσια, δεν προκαλούν καμία ευχαρίστηση και ικανοποίηση και δε γεμίζουν με κάποιο τρόπο τον ψυχισμό των ατόμων. Η αυτοκτονία είναι αποτέλεσμα της βαθιάς απελπισίας που νιώθουν ότι η κατάσταση αυτή δεν πρόκειται να αλλάξει και κανείς δεν μπορεί να τους βοηθήσει, ούτε οι ίδιοι θεωρούν ότι μπορούν με κάποιο τρόπο να βοηθήσουν τον εαυτό τους. Έρχονται αντιμέτωποι με μια σκληρή πραγματικότητα, στην οποία υπάρχουν ορισμένα κοινά συμπτώματα και βιώματα και ένας κοινός στόχος: η μάχη απέναντι στη διαταραχή με σκοπό την επιβίωση.

______________________________________________________________

Κουραβάνας Νικόλαος, Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Posted by Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc 

The post Βλέποντας την ταινία… «Οι ώρες» first appeared on Times News.

ΠΗΓΗ TIMESNEWS

ΓΕΝΙΚΕΣ

Ο όρος «ψυχοκοινωνική άνθηση» είναι μια πολυδιάστατη έννοια, που αποτελείται από πολλά σημαντικά μέρη, ενώ το άτομο μπορεί να βιώσει στον μέγιστο βαθμό την ψυχοκοινωνική άνθηση μόνο όταν βιώνει σε ένα υγιές επίπεδο κάθε διάσταση ή συστατικό της. Η ψυχοκοινωνική άνθηση σχετίζεται με άλλες θετικές έννοιες, ενώ κινείται πέρα από τα όρια της απλής ευτυχίας ή ευημερίας.

Ο Seligman υποστήριξε ότι η άνθηση είναι το αποτέλεσμα της προσοχής στην οικοδόμηση και διατήρηση των πέντε πτυχών του μοντέλου PERMA, που είναι οι εξής:

  • θετικό συναίσθημα (Positive emotions)
  • εμπλοκή/ δέσμευση (Engagement)
  • σχέσεις (Relationship)
  • νόημα (Meaning)
  • επίτευξη (Accomplishments)

Για την καλλιέργεια της άνθησης απαιτείται αύξηση των θετικών συναισθημάτων, ενασχόληση με τον κόσμο και τις ενασχολήσεις μας, ανάπτυξη των βαθιών και ουσιαστικών σχέσεων, αναζήτηση νοήματος και σκοπού στη ζωή μας και επίτευξη των στόχων μας, καλλιεργώντας και εφαρμόζοντας τις δυνάμεις και τα ταλέντα μας.

Το να ανθίσουμε σημαίνει να μπορέσουμε να βρούμε την ολοκλήρωση στη ζωή μας, να ολοκληρώσουμε ουσιαστικές και αξιόλογες εργασίες και να συνδεθούμε με τους άλλους, σε ένα βαθύτερο επίπεδο. Η άνθηση αποτελεί προϊόν της επιδίωξης και της δέσμευσης μιας αυθεντικής ζωής που φέρνει εσωτερική χαρά και ευτυχία μέσα από την επίτευξη των στόχων, τη σύνδεση με τα πάθη της ζωής και την απόλαυση των επιτευγμάτων μέσα από τα σημαντικά σημεία της ζωής. Η ψυχοκοινωνική άνθηση δεν είναι μια ξεχωριστή κατάσταση από την ευτυχία και την ευημερία και δεν αποτελεί ένα χαρακτηριστικό που είτε το έχει είτε δεν το έχει κάποιος. Είναι ένα στοιχείο που όλοι μπορούν να βιώσουν αρκεί να προσπαθήσουν μέχρι να το καταφέρουν. Γενικά, πρόκειται για μια διαρκή προσπάθεια του ατόμου να εξασφαλίζει μια ικανοποιητική ζωή, γεμάτη ευτυχία και ευημερία. Ωστόσο, πέρα από τα τρία βασικά στοιχεία –ικανοποίηση, ευτυχία, ευημερία- η ψυχοκοινωνική άνθηση σχετίζεται με την αυτοαποδοχή, την αισιοδοξία, την προσωπική ανάπτυξη, τις θετικές σχέσεις, την ζωντάνια, την αυτοεκτίμηση, την αυτονομία, το νόημα και τον σκοπό.

Το άτομο μπορεί να εξασφαλίσει αυξημένα επίπεδα ψυχοκοινωνικής άνθησης μέσα από τα υψηλά επίπεδα συνειδητότητας, τα υψηλά επίπεδα εξωστρέφειας, τα χαμηλά επίπεδα νευρωτισμού, την κοινωνική στήριξη, τα θετικά γεγονότα της ζωής, την ευημερία με ικανοποίηση και την ευδαιμονία.

Πηγή:

Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-being. New York City, NY: Atria Books.

https://positivepsychology.com/flourishing/. What Is Flourishing in Positive Psychology?

________________________________________________________

Κουραβάνας Νικόλαος, Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Posted by Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc 

The post Ψυχοκοινωνική άνθηση- Flourishing first appeared on Times News.

ΠΗΓΗ TIMESNEWS

ΓΕΝΙΚΕΣ

Το τραύμα της απόρριψης. Οφείλεται στην απόρριψη που βιώνεται από τον γονέα του ίδιου φύλου. Οι αποτραβηγμένοι έχουν αδύναμη, εξασθενημένη φωνή. Θέλουν να περνούν απαρατήρητοι. Ο μεγαλύτερος φόβος τους είναι ο πανικός. Τελειομανείς, δεν πιστεύουν ότι έχουν το δικαίωμα να υπάρχουν. Νομίζουν ότι είναι απελπισμένοι και ανάξιοι. Επιζητούν τη μοναξιά. Αποσύρονται. Μπορούν να κάνουν τον εαυτό τους αόρατο στους άλλους. Βρίσκουν διάφορους τρόπους απόσυρσης.

Το τραύμα της εγκατάλειψης. Οφείλεται στην εγκατάλειψη που έχουν βιώσει από τον γονέα του αντίθετου φύλου. Οι εξαρτώμενοι έχουν παιδιάστικη φωνή με παραπονιάρικο τόνο. Έχουν την τάση να προσκολλώνται, να κάνουν σχέσεις εξάρτησης. Ο μεγαλύτερος φόβος τους είναι η μοναξιά. Θύματα. Έχουν ανάγκη σύναψης δεσμών, χρειάζονται παρουσία, προσοχή και υποστήριξη. Κλαίνε εύκολα, νιώθουν λύπη, προκαλούν τον οίκτο, σωματικά κρέμονται πάνω στους άλλους.

Το τραύμα της ταπείνωσης. Βιώνεται συνήθως με τη μητέρα. Οι μαζοχιστές συχνά τονίζουν τη φωνή τους ώστε να τους κάνει να ακούγονται ως ενδιαφέροντα άτομα. Ο μεγαλύτερος φόβος τους είναι η ελευθερία. Αισθάνονται συχνά ντροπή για τον εαυτό τους και τους άλλους ή έχουν φόβο μήπως ντροπιάσουν τους άλλους. Αναλαμβάνουν πολλά. Ελέγχουν τις καταστάσεις ώστε να αποφεύγουν τον εξευτελισμό. Πιστεύουν ότι είναι βρώμικοι, άκαρδοι και κατώτεροι των άλλων. Υπερευαίσθητοι. Τιμωρούν τον εαυτό τους νομίζοντας ότι έτσι τιμωρούν τους άλλους.

Το τραύμα της αδικίας. Οφείλεται στον γονέα του ίδιου φύλου. Οι αδιάλλακτοι μιλούν μηχανικά, με αυτοσυγκράτηση. Ο μεγαλύτερος φόβος τους είναι η ψυχρότητα. Τελειομανής, ζηλόφθονος, αποκομμένος από αισθήματα. Εξαιρετικά φιλόδοξοι. Μπορούν να γελούν χωρίς λόγο, για να κρύβουν την ευαισθησία τους. Δεν παραδέχονται ότι έχουν προβλήματα. Αμφιβάλλουν για τις επιλογές τους. Ελέγχουν με αυστηρό τρόπο τον εαυτό τους. Τους αρέσει η τάξη. Εύκολα εκνευρίζονται. Είναι ψυχροί, δείχνουν με δυσκολία τα αισθήματά τους.

Το τραύμα της προδοσίας. Προέρχεται από τον γονέα του αντίθετου φύλου. Οι ελέγχοντες έχουν ηχηρή φωνή. Ο μεγαλύτερος φόβος τους είναι μήπως αποκοπούν και παραμεριστούν. Θεωρούν τον εαυτό τους υπεύθυνο και δυνατό. Επιδιώκουν να είναι ξεχωριστοί και σημαντικοί. Έχουν μεγάλες προσδοκίες. Αλλάζουν εύκολα διάθεση. Δεν ανέχονται πολλά. Δεν εκμυστηρεύονται εύκολα όσα τους απασχολούν. Δεν δείχνουν τις αδυναμίες τους. Φοβούνται τους άλλους μήπως δεν τηρήσουν τις υποσχέσεις τους.

Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα τραύματα;

Αναγνώριση και αποδοχή του τραύματος. Αποδοχή σημαίνει να το κοιτάξουμε, να το παρατηρήσουμε, γνωρίζοντας ότι το να προσπαθούμε να το επιλύσουμε είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας.

Το προσωπείο που έχουμε υιοθετήσει είναι μια πράξη αγάπης για τον εαυτό μας, το οποίο μας βοήθησε να επιβιώσουμε και να προσαρμοστούμε στο οικογενειακό περιβάλλον μας.

Κάθε τραύμα συνοδεύεται από πλήθος εμπειριών οι οποίες έχουν συσσωρευτεί από πολλές και διάφορες προηγούμενες ζωές μας.

  • Lise Bourbeau. Θεράπευσε τα τραύματά σου… και βρες ποιος είσαι. Εκδόσεις Διόπτρα, 2001.

________________________________________________________________

Κουραβάνας Νικόλαος, Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Posted by Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc 

The post Τα τραύματα της ζωής first appeared on Times News.

ΠΗΓΗ TIMESNEWS

ΓΕΝΙΚΕΣ

Πόσα παιδιά… πόσα μεγάλα παιδιά παγιδεύτηκαν σε αυτή τη φράση και παρέμειναν παιδιά παίζοντας τον ρόλο που η αγαπημένη μητέρα τους είχε αναθέσει. Πόσοι άνθρωποι έχασαν ολόκληρη τη ζωή τους ή το μεγαλύτερο μέρος της ενήλικης ζωής τους παραμένοντας δέσμιοι στη μητέρα και υπηρετώντας τη σε έναν ρόλο που αναγκαστικά ακολούθησαν;

Όταν μια γυναίκα νιώσει πως ο ρόλος της μέσα στην οικογένεια την περιορίζει, σύντομα θα αντιετωπίσει εσωτερικές συγκρούσεις, τις οποίες στη συνέχεια θα μεταφέρει στο παιδί της.

Τα περισσότερα από τα παιδιά που παρουσιάζουν ψυχικές διαταραχές έχουν μητέρες, που βίωσαν σημαντικές εσωτερικές συγκρούσεις αναφορικά με τον ρόλο τους ως γυναίκες, αλλά και εξωτερικές συγκρούσεις με άνδρες.

Ο Έρικσον που μελέτησε το ‘σύνδρομο της καλής μαμάς’ υποστήριξε ότι η υπερ-μητέρα δεν είναι ένα ευτυχισμένο άτομο. Αναφέρει: «η δική της αδυναμία έγκειται στο γεγονός ότι απαιτεί μια αμοιβή για το επίτευγμά της, πως δηλαδή, γέννησε και μεγάλωσε ένα παιδί. Είναι και η ίδια θύμα της άσχημης διάθεσής της και των έμμονων ιδεών της, όπως και το παιδί που χειραγωγεί. Ως γυναίκα και μητέρα δεν είναι σίγουρη για τα αισθήματά της και ακόμη ούτε και η φροντίδα για το παιδί της, που πασχίζει να την επιδεικνύει συνεχώς, της δίνει σιγουριά και αυτοπεποίθηση. Η μαμά… είναι δυστυχισμένη, … διακατέχεται από τον φόβο ότι η ζωή της είναι κενή, ότι την σπαταλάει ανώφελα. Και παρά τη… γιορτή της μητέρας, βλέπει πως τα παιδιά της δεν την αγαπούν πραγματικά» (σελ. 66).

Η μητέρα επισημαίνει συνέχεια στο παιδί της πως της χρωστά ευγνωμοσύνη για την αγάπη και τη φροντίδα της και για αυτό δεν πρέπει να τη στεναχωρεί.  Σε περίπτωση που ο πατέρας είναι απών, είτε ως φυσική παρουσία είτε συναισθηματικά, η μητέρα μετατρέπει το παιδί σε δέκτη της υπέρμετρης αγάπης της. Πολλές φορές με το πρόσχημα ότι θέλει να προστατέψει το παιδί από τον κακό κόσμο το κρατάει δέσμιο και προσκολλημένο πάνω της, καταπνίγοντας κάθε αυτόνομη ανάπτυξή του. Η μητέρα βλέπει το παιδί της «σαν τη μοναδική σανίδα σωτηρίας από την υπαρξιακή της δυστυχία» (σελ. 137).

Το σύνδρομο της καλής μητέρας δημιουργεί στο παιδί μια επαναλαμβανόμενη απειλή αποστέρησης της αγάπης και όχι έλλειψη της πραγματικής γονεϊκής της αγάπης. Μέσα από την απειλή καταφέρνει να καθοδηγήσει το παιδί στον δρόμο που η ίδια επιθυμεί. Το παιδί ζει διαρκώς με τον φόβο ότι θα χάσει την αγάπη της μητέρας του, εξαιτίας της συμπεριφοράς του. Προσπαθεί συνεχώς να συμπεριφέρεται με τρόπο που να λαμβάνει επιδοκιμασία και εκπαιδεύεται να εξαρτάται από την επικρότηση των άλλων. Μεγαλώνοντας αυτό το παιδί θα έχει ανάγκη την αναγνώριση των άλλων και να το κατευθύνουν οι άλλοι. Επίσης, οι άνθρωποι που έχουν πληγεί από το σύνδρομο της μαμάς φοβούνται τη μοναξιά και την απομόνωση πολύ περισσότερο από ό,τι την κριτική. Το άτομο νιώθει ότι θα πρέπει να στραφεί στους άλλους για να αναζητήσει σιγουριά γεμάτο φόβο και δεν πρόκειται να μάθει να βρίσκει σιγουριά μέσα του.

Πηγή: Ζεμπάλντ/ Κράουτ. «Μα θέλω μόνο το καλό σου». Το Σύνδρομο της Μαμάς. Εκδόσεις Δωρικός.

________________________________________________________________

Κουραβάνας Νικόλαος, Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Posted by Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc 

The post Το σύνδρομο της “καλής” μαμάς first appeared on Times News.

ΠΗΓΗ TIMESNEWS

ΓΕΝΙΚΕΣ

Τραύμα… όταν αυτή η πληγή άγαρμπα και άτσαλα νιώθεις ότι σου την ξύνουν… τότε δεν μπορείς να κάνεις και πολλά πράγματα… Το τραύμα αρχίζει και πάλι να αιμορραγεί… κι εσύ βλέποντάς το νιώθεις το ίδιο μούδιασμα με τότε… ίσως και να είναι απροσδιόριστο αυτό το τότε, ίσως και επαναλαμβανόμενο, όμως, από τότε έτσι νιώθεις κάθε φορά που αντιμετωπίζεις αυτό το τραύμα.

Τραύμα… νιώθεις άραγε; Ο κόσμος γύρω σου χάνεται… κι εσύ χάνεσαι… και όλα γύρω σου συνεχίζουν να παίζουν σαν μια ταινία, στην οποία εσύ παρακολουθείς από απόσταση και χωρίς κανένα ενδιαφέρον. Τι λένε; Και τι σημασία έχει τι λένε; Και πόσο σε λαμβάνουν υπόψη σε αυτά που λένε;

Ο κόσμος γύρω σου έχει χαθεί… κι εσύ είσαι εδώ να αιμορραγείς και να προσπαθείς να επιβιώσεις… συνεχίζεις να ζεις… χωρίς όμως να μπορείς να προσδιορίσεις τίποτα σχετικά με σένα… δεν μπορείς να αντιδράσεις, δεν μπορείς να ανταποκριθείς… δεν μπορείς να απαντήσεις ή να αποφασίσεις οτιδήποτε…

Τραύμα… μια ανοιχτή πληγή, που δεν μπορείς να κάνεις κάτι, παρά μόνο να τη βλέπεις χωρίς να την αγγίζεις. Και δεν μπορείς να φροντίσεις τον εαυτό σου… ούτε να τον παρηγορήσεις… ούτε να πενθήσεις… υπάρχει μόνο ένα κενό, μια σιωπή… ένα πάγωμα… σαν να έχει πέσει παντού πάγος και όλα φαίνονται ψυχρά και απόμακρα… ακόμα και οι άνθρωποι είναι σαν μικρές φιγούρες που κινούνται γύρω σου, χωρίς να έχει κανένα νόημα τι λένε ή τι κάνουν… Δεν σ’ αγγίζει τίποτα, καθώς τίποτα δεν μπορεί να καλύψει ή να επουλώσει την πληγή, που συνεχίζει να αιμορραγεί… και όσο πιο άτσαλα σου την ξύνουν κάθε φορά… τόσο πιο πολύ πονάει…

Και νιώθεις… άδειος… αβοήθητος… ανίκανος να υπερασπιστείς τον ίδιο σου τον εαυτό… τόσο δα μικρός… και ασήμαντος… χωρίς καμία διέξοδο, καμία διαφυγή… χωρίς καμία λύση ή επιλογή… Και το μόνο που μένει είναι ο πόνος… ο ψυχικός πόνος που είναι πάντα το ίδιο ισχυρός… καταστροφικός… σε κάνει αποσβολωμένο… σιωπηλό… ίσως φαίνεσαι αδιάφορος και ψυχρός… μόνο εσύ ξέρεις ότι μέσα σου βρίσκεσαι σε απόγνωση… σε έχει κατακλύσει η απελπισία… που σε κάνει ακούνητο, σε ακινητοποιεί… σε αποδυναμώνει τελείως απέναντι σε κάθε κίνδυνο, σε παραλύει… σε κάνει να βλέπεις τον εαυτό σου κατακερματισμένο… και δεν ξέρεις καν πώς θα μπορούσες να μαζέψεις τα κομμάτια σου και να αντιμετωπίσεις αυτή την κατάσταση… Δεν μπορείς ούτε βοήθεια να φωνάξεις, ούτε να αρχίσεις να τρέχεις… μένεις παθητικός, λες και δεν βρίσκεσαι εκεί… λες και δεν σε αφορούν όλα όσα συμβαίνουν…

__________________________________________________________________

Κουραβάνας Νικόλαος, Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Posted by Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc

The post Τραύμα: πώς το βιώνεις; first appeared on Times News.

ΠΗΓΗ TIMESNEWS

ΓΕΝΙΚΕΣ

«Το να βιώσεις την αποτυχία σημαίνει να βιώσεις την επιθυμία και να συνειδητοποιήσεις ότι μερικές φορές είναι ισχυρότερη από τις αντιξοότητες» (σελ. 51).

«Η αποτυχία μας δίνει την ευκαιρία να στραφούμε επιτέλους στο προφανές: υπάρχει πράγματι μπροστά μας κάτι που ονομάζεται πραγματικότητα. Δύσκολο να το αρνηθούμε, μιας και νικηθήκαμε, κάναμε ότι καλύτερο μπορούσαμε, αλλά ούτως ή άλλως αποτύχαμε.  Και σε αυτήν την πραγματικότητα υπάρχουν, όντως, πράγματα που εξαρτώνται από εμάς και άλλα που δεν εξαρτώνται- διαφορετικά δεν θα είχαμε αποτύχει. Η στωική σοφία έχει αφετηρία αυτή την επίγνωση, αυτή τη διάκριση, την εξαιρετικά απλή αλλά πολύ δύσκολα κατανοητή, αν προηγουμένως δεν υπάρχει αποτυχία.

Η διάκριση αυτή έχει συχνά τις ρίζες της στην επιτυχία… Πριν ενεργήσουμε, ας ξεκινήσουμε αναγνωρίζοντας αυτό το οποίο δεν εξαρτάται από εμάς και ας μην προσπαθήσουμε να το αλλάξουμε. Χρειάζεται θέληση για να αλλάξουμε ό,τι μπορούμε να αλλάξουμε. Χρειάζεται δύναμη για να μην αλλάξουμε ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε. Θα κερδίζαμε σημαντικό χρόνο και ενέργεια, αν ήμασταν σε θέση να γίνουμε οι άνδρες και οι γυναίκες της δράσης των στωικών» (σελ. 72-73).

Είναι σημαντικό να μπορέσουμε γρήγορα να εντοπίσουμε τι δεν εξαρτάται από εμάς, ώστε να επικεντρωθούμε καλύτερα στα υπόλοιπα. Αν δεν μπορούμε να δεχτούμε την αποτυχία είναι δύσκολο να προχωρήσουμε. Η άρνηση της αποτυχίας  σημαίνει άρνηση της πραγματικότητας και δεν πρόκειται να μας βοηθήσει να αποκομίσουμε κανένα όφελος. Η αναγνώριση και η βαθιά αποδοχή της αποτυχίας μας δίνει πληροφορίες για τη φύση της πραγματικότητας.

Επίσης, μπορούμε να βελτιωθούμε και να προχωρήσουμε όταν σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε ή να βλέπουμε τον εαυτό μας ως θύμα αδικίας, όταν αρχίσουμε να δεχόμαστε τη ζωή όπως είναι λέγοντας «έτσι είναι». Πίσω από αυτό το «έτσι είναι» κρύβεται δύναμη και περισσότερη προσπάθεια, γενναιότητα να παραδεχτούμε τι μπορούμε να κάνουμε και τι όχι. «Όταν αντιμετωπίζουμε μια αποτυχία ή κάποια δοκιμασία, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι αν είναι δίκαιη ή άδικη, αλλά το κατά πόσον ή όχι μπορούμε να αντλήσουμε από αυτή σοφία και αν μπορούμε να στηριχτούμε σε αυτή για να χτίσουμε κάτι άλλο» (σελ. 79). Όταν πλέον φτάσουμε στην αποτυχία δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι για αυτή, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να δούμε πώς θα τη βιώσουμε και πώς θα μπορέσουμε να την αντιμετωπίσουμε. Από εμάς εξαρτάται το αν θα θρηνήσουμε για την άδικη μοίρα μας ή αν θα δούμε την αποτυχία ως μια ευκαιρία να συναντηθούμε με την πραγματικότητα… να βρούμε τρόπους επίλυσης, να ανακαλύψουμε μια διέξοδο.

«Ό,τι εξαρτάται από εσένα είναι να αποδεχθείς ή να απορρίψεις αυτό που δεν εξαρτάται από εσένα» (Επίκτητος)

Και αφού αποδεχθούμε την αποτυχία το ερώτημα είναι και τώρα τι κάνουμε;

Πώς μπορούμε να μάθουμε να τολμάμε;

Πρώτη προϋπόθεση για την τόλμη είναι η εξής:

«Να έχουμε την εμπειρία, να αυξάνουμε τις ικανότητές μας, να ελέγχουμε τη ζώνη της άνεσής μας ώστε να βγούμε έξω και να κάνουμε το ‘παραπάνω βήμα’. Αυτός που έχει περισσότερη εμπειρία είναι πιο εύκολο να ακούσει τη διαίσθησή του. Η τόλμη είναι ένα αποτέλεσμα, μια κατάκτηση. Δεν γεννιόμαστε τολμηροί, γινόμαστε.

Η πραγματική εμπειρία είναι πάντα μια εμπειρία του εαυτού μας και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό ώστε καθορίζει και το ρίσκο…» (σελ. 132).

Επίβαλλε την ευκαιρία σου, αγκάλιασε την ευτυχία σου και πήγαινε προς το ρίσκο σου. Ρενέ Σαρ

Για να μπορέσουμε να αποκτήσουμε τόλμη θα πρέπει να βρούμε γύρω μας ανθρώπους που θαυμάζουμε. «Ο θαυμασμός μπορεί να αποτελεί έναν στόχο, να μας φέρει σε μια τολμηρή χρήση των ικανοτήτων μας» (σελ. 135). Επίσης,  για να καταφέρουμε να τολμήσουμε θα πρέπει να μην είμαστε υπερβολικά τελειομανείς. Θα πρέπει να τολμήσουμε να προσπαθήσουμε παρά να προτιμήσουμε να μην κάνουμε τίποτα για να μην αποτύχουμε. Οι αποτυχίες χωρίς να έχουμε τολμήσει τίποτα βιώνονται ακόμα πιο δύσκολα.

«Τέσσερις άξονες ενός τρόπου για να μάθουμε να τολμάμε: να ενισχύουμε τις ικανότητές μας, να θαυμάζουμε την τόλμη των άλλων, να μην είμαστε υπερβολικά τελειομανείς και να θυμόμαστε ότι η αποτυχία χωρίς τόλμη βλάπτει σοβαρά» (σελ. 140).

Το μόνο πραγματικό λάθος είναι αυτό από το οποίο δεν μάθαμε. Henry Ford

Πηγή: Charles Pepin. 2018. Η ομορφιά της  αποτυχίας. Προσπάθησες. Απέτυχες. Έμαθες. Επανέλαβε! Εκδόσεις Διόπτρα.

_________________________________________________________

Κουραβάνας Νικόλαος, Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Posted by Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc 

The post «Η ομορφιά της αποτυχίας;» και η δύναμη της τόλμης first appeared on Times News.

ΠΗΓΗ TIMESNEWS