Άννα Αχμάτοβα: Μικρή επιλογή
ΑΝΝΑ ΑΧΜΑΤΟΒΑ
I
Θάψε με, άνεμε, θάψε με!
Οι δικοί μου δεν ήρθαν.
Πλανιέται πάνω μου το δειλινό
κι η ανάσα της γλυκιάς γης.
Ελεύθερη ήμουν, όπως εσύ,
Όμως είχα πάθος να ζήσω.
Θωρείς το παγωμένο μου λείψανο, άνεμε,
και κανείς δεν μου σταυρώνει τα χέρια.
Αποσκέπασε τη μαύρη αυτή πληγή
της μελανής εσπέρας
και πρόσταξε τη βαθυγάλανη ομίχλη
να τονίσει για μένα ψαλμούς.
Κι έτσι, ξεμοναχιασμένη να βρω
χωρίς κόπο τον έσχατο ύπνο,
που μου μαρτυρούν τα μεγάλα καλάμια
της άνοιξης, της δικής μου άνοιξης.
1912
II
Την αυγή σε πήραν,
Σ’ ακολούθησα σα να ‘σουν λείψανο στο ξόδι.
Στη σκοτεινή κάμαρη έκλαιγαν τα παιδιά.
Μπρος στις εικόνες το κερί είχε λιώσει.
Πάνω στα χείλη σου το πάγωμα του μετάλλου.
Δε θα λησμονήσω τον θανάσιμο ιδρώτα στο μέτωπό σου.
Θα ουρλιάξω όπως οι γυναίκες των εκτελεσμένων
κάτω απ’ τους πύργους του Κρεμλίνου.
1935
III
Οι ανάλαφρες βδομάδες φτερουγούν,
Δεν καταλαβαίνω τι έγινε,
Πώς οι λευκές νύχτες σε θωρούσαν,
Παιδί μου, μες στη φυλακή σου.
Πώς σε θωρούν ακόμη
Με το πυρωμένο τους μάτι του γύπα
Και σου μιλούν για τη θανή σου
Και για τον αψηλό σου σταυρό.
1931
IV
Κυλά γλυκά ο γαλήνιος Ντον.
Η κίτρινη σελήνη μπαίνει στο σπίτι.
Μπαίνει με το καπέλο ώς τ’ αυτιά.
Η κίτρινη σελήνη αντικρίζει μια σκιά.
Η γυναίκα αυτή είναι άρρωστη,
Η γυναίκα αυτή είναι μόνη,
Ο άντρας της στον τάφο,
Ο γιος της φυλακή,
Προσευχηθήτε για μένα.
1931
V
Η τρελή του φτερούγα μισοσκεπάζει
κιόλας την ψυχή μου.
Με ποτίζει με φλογισμένο κρασί
με σέρνει στο μαύρο λιβάδι.
Κατάλαβα
πως όφειλα να νικηθώ
ακούγοντας την παραφορά μου,
σα να ‘ταν μιας άλλης παραφορά.
Η τρέλα δεν θα μ’ αφήσει
ν’ αγγίξω τίποτα
έστω κι αν την ικετέψω
και την κουράσω με την προσευχή μου.
Ούτε τα τρομερά μάτια του παιδιού μου,
οδύνη που έγινες πέτρα,
ούτε τη μέρα που ήρθε η θύελλα,
ούτε την ώρα επίσκεψης στη φυλακή,
ούτε τη φρεσκάδα των χεριών
ούτε την ταραγμένη σκιά των φιλυρών
ούτε τον αλαφρό κι απόμακρον ήχο
των στερνών λόγων παρηγοριάς.
1940
VI
Ανάμνηση
Με φαντάστηκες. Δεν υπάρχει όμοια στην πλάση
Δεν μπορεί να υπάρξει.
Ο γιατρός δεν μπορεί να σε σώσει, ο ποιητής να σ’ αλαφρώσει
Μέρα και νύχτα, σε ταράζει η σκιά ενός φαντάσματος.
Συναπαντηθήκαμε την απίστευτη ετούτη χρονιά
που οι δυνάμεις του κόσμου ήταν ξοδεμένες.
Όλοι συγκύπτανε πάνω στον κόπο τους, το πένθος απλωνόταν παντού,
μονάχα οι τάφοι ήταν φρέσκοι.
1956
VII
Το στεφάνι του νεκρού
Στον Οσίπ Μάντελσταμ
Θα γείρω όπως σε κάλυκα
Πάνω από κάθε κανόνα κρυφό.
Είναι η μελανή και τρυφερή επίκληση
της νιότης μας στο αίμα.
Τούτη τη νύχτα, ανάσανα τον ίδιο αγέρα
που ανεβαίνει από μιαν άβυσσο, τη νύχτα αυτή
την αδειανή και σιδερένια που ήταν μάταιο να καλείς, να κραυγάζεις.
Σα να ‘ταν μυρωμένη η πνοή του καρυόφυλλου
που ονειρευόμουνα κει κάτου
όπου οι Ευρυδίκες βυθίζονταν
όπου ο ταύρος έφερνε πάνω στο κύμα την Ευρώπη.
Εκεί που διαβαίνουν οι σκιές μας,
πάνω στο Νέβα, πάνω στο Νέβα, στο Νέβα·
εκεί που ο Νέβα σπάζει υγρός στα σκαλοπάτια
κείτεται το διαβατήριο της αθανασίας.
Αυτά είναι τα κλειδιά του καταλύματοε
όπου σε λίγο… σου, ας σωπάσουμε.
Είναι η λαλιά της μυστηριώδους λύρας
που λιβάδι του άλλου κόσμου φιλοξενεί.
1957
VIII
Πρώτη ειδοποίηση
Είναι υπόθεση δική μας τελικά
αν ο καθείς γίνεται σκόνη,
αν τραγούδησα πάνω από τόσες αβύσσους
κι έζησα μέσα σε τόσους καθρέφτες.
Δεν είμαι όνειρο, γαλήνεψη δεν φέρνω,
ούτε την ευτυχία.
Ίσως όμως θυμηθείς
βιάζοντας τη θέλησή σου
τον αχό των στίχων που απομακρύνονται
και το βλέμμα που στο βάθος του κρύβει
μικρό στεφάνι μ’ αγκάθια πλεγμένα
στην αγωνία της σιωπής.
Μετάφραση: Αλεξ. Ι. Νοταράς
- Πρώτη δημοσίευση: ΕΥΘΥΝΗ | Φυλλάδιο νεοελληνικού προβληματισμού. Τεύχος 32, Αύγουστος 1974
Η Άννα Αχμάτοβα (ψευδώνυμο της ρωσίδας Άννας Αντράγιεβνα Γκορένκο), γεννήθηκε το 1889. Μαζί με τον Όσιπ Μάντελσταμ ηγήθηκαν του κινήματος των ακμεϊστών, οι οποίοι, σε αντίθεση με τους συμβολιστές, επιζητούσαν η ποιητική γλώσσα να μεταφέρει ακριβή νοήματα. Η πρώτη της ποιητική συλλογή με τίτλο “Vecher” (Απόγευμα) εκδόθηκε το 1912 και ακολούθησαν μεταξύ άλλων τα έργα: “Chetki” (Το ροζάριο, 1914), “Anno domini MCMΧΧΙ” (1922). Από τότε η φωνή της, την οποία δεν εγκρίνει το νέο σοβιετικό καθεστώς, σίγησε. Από το 1922 όμως, και για δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια, το καθεστώς τής απαγόρευσε να ξαναδημοσιεύσει ποιήματα, καταδικάζοντάς τη στη σιωπή και την απομόνωση, ενώ το 1946 τη διέγραψαν από το σύνδεσμο των συγγραφέων· ο γιος της Λεβ καταδιώχτηκε επίσης και φυλακίστηκε για πολλά χρόνια. Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει μετά το 20ό συνέδριο του ΚΚΣΕ το 1956. Ο μεγάλος λυρικός κύκλος “Ποίημα δίχως ήρωα”, που τον δούλευε δώδεκα χρόνια, δημοσιεύτηκε στο εξωτερικό το 1962 και το αριστουργηματικό ποίημά της “Ρέκβιεμ” ένα χρόνο αργότερα, στο Μόναχο. Το “Ρέκβιεμ” (1935-1940) εκδόθηκε το 1987 στη Σοβιετική Ένωση, αφού το θέμα του, μια ελεγεία στους κρατουμένους του σταλινικού καθεστώτος, θεωρούνταν αμφιλεγόμενο. Στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας της ζωής της έγραψε αρκετά ποιήματα, μεταξύ των οποίων και το αυτοβιογραφικό “Poema bez geroya” (Ποίημα χωρίς ήρωα, 1962). Προς το τέλος της ζωής της τιμήθηκε με το βραβείο Αίτνα-Ταορμίνα (1963) και έλαβε διάκριση από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (1965). Πέθανε το 1966. Η Αχμάτοβα ανήκει στους ποιητές που ξεπέρασαν τον συμβολισμό και τον μυστικισμό, αναζητώντας την αναπαράσταση του εξωτερικού κόσμου μέσα από τη δική της ψυχική πολυμορφία. Η ποίηση της διακρίνεται από την καθαρότητα και την πυκνότητα της έκφρασης και από το μεγάλο ψυχικό βάθος. (Πηγή: www.biblionet.gr)
ΠΗΓΗ TIMESNEWS
