Ζωή Καρέλλη: Βαθμίδες | Ένρινα, Εμμαούς

ΖΩΗ ΚΑΡΕΛΛΗ

Βαθμίδες

Ι

Ένρινα

Τα όνειρα λέγονται κι ενύπνια
τα “ν” προβάλλουν στη σειρά των λέξεων
ήχους που το νανούρισμα θα σου θυμίσουν,

σα να ζητούν ν’ αποκοιμίσουν εκείνον
που ονειρεύεται ξύπνιος οδυνηρά,
συλλογιζόμενος του βίου τα οδυνηρά.

Και σκέφτομαι τη διαφορά:
όνειρα βλέπει και στο ξύπνιο του
ο παιδεμένος, κουρασμένος άνθρωπος,

ενώ ενύπνια, μόνο σαν αποκοιμηθεί ήσυχα
ή βαριά, μπορεί πραγματικά να έχει.
Είθε και τούτα να μην του σταθούν

τυραννικά και ο Μορφεύς, ευμενής
να του είναι, να μην μπορέσει
ακόμα και στον ύπνο το βαθύ να αισθανθεί

πως η πολύτροπη ζωή μας, η ανθρώπινη
ίσως να είναι το ενύπνιο
του ονομαστού θανάτου.

ΙΙ

Ώρες μετά το μεσονύχτι, μετέωρες,
Το αστραφτερό ψύχος
νύχτας του Δεκεμβρίου.

Η άσπρη σιωπή του χιονιού, η ελαφροπατούσα,
όταν σε κατακλύζει η πιο μυστική ελευθερία,
η οδυνηρή της δόξα και σ’ αγγίζει
η αφή παγωμένης επιθυμίας.
ακμή του έκπληκτου πάθους σου
σε ταράζει ορμή και γνώση καρτερική.

Ένταση της ψυχρής γοητείας.
Ησυχία…
Όπου τέλος ακούστηκε ν’ αντηχεί
φωνή τελείως φανταστική
για ν’ αρθρώσει ανύπαρχτη λέξη.

Η άσπρη σιωπή του χιονιού.
Η νύχτα αυτή κυριεύει την πραγματικότητα
του χρόνου σου.

ΙΙΙ

Εμμαούς

Τότε που αισθανόμασταν το σώμα μας
βαρύ και μεγάλο, επικίνδυνο, κυνηγημένο,
τότε πρόβαλλε:
και καθώς σιμά πορευόταν,
έλεγε και μας είπε:
η διαφορά έρχεται με βήματα αμετάκλητα.

Πέρασε η ώρα της γνωστής περισυλλογής
και της σιωπηλής ταλαιπωρίας·
“Πορευθέντες, διδάξατε πάντα τα έθνη”
κι η μοναξιά σας αν δε σας αφήνει
κι ο ιερός φόβος αν επιμείνει,
μην απορείτε, όλα συν-βαίνουν μαζί σας,
καθώς προχωρείτε.

Κι εμείς, άνθρωποι αυτής της εποχής
τι να εξηγήσουμε πρώτο και δεύτερο;
Πώς να πούμε, ο κόπος είναι τώρα γνωστός
κι η δυσχερής αγωνία επίσης.
Καθώς θ’ ανατείλει πάλι η δύσκολη πρωία
και την αφιβολία οικεία την έχουμε συνηθίσει
-πώς η οδός στην πορεία σπρώχνει τα πέλματά μας.

Απέραντο όραμα, ευρύτατη η όρασή μας,
ο χρόνος, η μεταβολή προσθέτει κι αφαιρεί
την αλήθεια, ανάλογα με το πώς πέφτει το φως Σου
κι η άφθαρτη σκιά πλάι μας μορφώνεται,
χάνεται για να παρευρεθεί και πάλι αναπόσπαστη
πάντα απ’ του ανθρώπου τη σημασία,
την άπορη πραγματικότητα μεταβάλλοντας
σε υπέρτατη Παρουσία.

• Πρώτη δημοσίευση: ΕΥΘΥΝΗ. Φυλλάδιο νεοελληνικού προβληματισμού. Τεύχος 42, Ιούνιος 1975.

ΖΩΗ ΚΑΡΕΛΛΗ (1901-1998) Η Ζωή Καρέλλη (Χρυσούλα Αργυριάδου το γένος Πεντζίκη) γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Αδελφός της ήταν ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης. Ασχολήθηκε με την εκμάθηση ξένων γλωσσών και τη μουσική και παρακολούθησε μαθήματα Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Μετά το 1944 ταξίδεψε σε πολλά μέρη του κόσμου. Πρωτοεμφανίστηκε στο χώρο των ελληνικών γραμμάτων το 1935 από τις στήλες του περιοδικού Το 3ο μάτι, όπου δημοσίευσε το πεζογράφημα Διαθέσεις. Το 1937 πρωτοδημοσίευσε ποίημά της (Φετεπουρσικρί) στο περιοδικό Μακεδονικές Ημέρες. Εξέδωσε δώδεκα ποιητικές συλλογές, πέντε θεατρικά έργα και πολλά δοκίμια, ενώ πολλά κείμενά της βρίσκονται δημοσιευμένα σε λογοτεχνικά περιοδικά, όπως τα Φιλολογικά Χρονικά, Νέα Εστία, Μακεδονικά Γράμματα, Μορφές, Ο Αιώνας μας, Σημερινά Γράμματα, Καινούρια Εποχή, Πνευματική Κύπρος, Νέα Πορεία. Υπήρξε μέλος του κύκλου του περιοδικού Κοχλίας της Θεσσαλονίκης. Ποιήματά της μεταφράστηκαν σε πολλές ξένες γλώσσες. Ασχολήθηκε επίσης με τη λογοτεχνική μετάφραση, κυρίως έργων του Τόμας Έλλιοτ. Τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη ποιητική συλλογή Κασσάνδρα και άλλα ποιήματα και το Α’ Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τα Ποιήματα 1940-1973. Υπήρξε μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης, της Καλλιτεχνικής Επιτροπής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος (ως το 1981) και της Ακαδημίας Αθηνών (1982). Στο ποιητικό έργο της Ζωής Καρέλλη, αποτέλεσμα της δημιουργικής αφομοίωσης της ελληνικής (αρχαίας και νέας) και ευρωπαϊκής λογοτεχνικής παράδοσης, κυριαρχούν ο εσωτερικός λόγος και η υπαρξιακή αγωνία, εκφρασμένη στο πλαίσια των συνδυασμών γυναικείας ευαισθησίας και διανόησης, ελληνικότητας και ανθρωπισμού και μιας “ανοίκειας” θεματικής και ποιητικής γραφής. Την προβληματική της ποίησής της μετέφερε και στα θεατρικά της έργα. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το δοκιμιακό της έργο κυρίως γύρω από τη λογοτεχνία και το θέατρο. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία της Ζωής Καρέλλη βλ. Αργυρίου Αλεξ., «Ζωή Καρέλλη», Η ελληνική ποίηση · Νεωτερικοί ποιητές του μεσοπολέμου. Αθήνα, Σοκόλης, 1979, Γιαλουράκης Μανώλης, «Καρέλλη Ζωή», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας8. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ. και Κεχαγιόγλου Γιώργος, «Καρέλλη Ζωή», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό4. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985. (Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ.).

ΠΗΓΗ TIMESNEWS

admin