Η Μπιγιονσέ, ο πίνακας του Μπασκιά και το «ματωμένο διαμάντι» των Tiffany’s
Τον Σεπτέμβριο του 2021 το φημισμένο κοσμηματοπωλείο Tiffany & Co ανακοίνωσε τη νέα διαφημιστική εκστρατεία του με τίτλο «About Love» με κεντρικό πρόσωπο την Μπιγιονσέ. Ως εδώ, καλά, που λένε.
Γιατί μπορεί η νέα αυτή καμπάνια να στοχεύει στην ανάδειξη της πολυτέλειας που φέρει ένας τέτοιος οίκος όπως τα Tiffany’s σχεδόν… από τα γεννοφάσκια του, ωστόσο εδώ έχουμε να κάνουμε με μπόλικα faux pas τα οποία δεν πέρασαν απαρατήρητα από κανέναν – ειδικά από την αφροαμερικανική κοινότητω των ΗΠΑ, η οποία έσπευσε αμέσως να «κράξει» την «πρέσβειρα» του οίκου.
Η εταιρεία, η οποία πλέον ανήκει στον γαλλικό όμιλο LVMH του πλουσιότερου Ευρωπαίου πολίτη, του Μπερνάρ Αρνό, αναφέρει ότι «η εκστρατεία αφηγείται τις μεγαλύτερες ιστορίες αγάπης του κόσμου από το 1837» και αυτή την φορά στο επίκεντρό της είναι οι «Carters», όπως λέγεται το ντουέτο της ποπ σταρ Μπιγιονσέ μετά του ράπερ συζύγου της Τζέι Ζι, οι οποίοι φωτογραφήθηκαν για την ειδική αυτή περίσταση.
Ποιοι φόρεσαν το ματωμένο διαμάντι πριν τη Μπιογιόνσε
Και εδώ είναι που αρχίζουν τα διάφορα προβλήματα με την επιλογή της εικονιστικής και των διαφόρων άλλων λεπτομερειών της φωτογράφησης.
Το πρώτο και σημαντικότερο είναι ότι για τις ανάγκες της φωτογράφησης, η Μπιγιονσέ φοράει το εμβληματικό κίτρινο διαμάντι Tiffany που εξορύχτηκε στη Νότια Αφρική το 1877, ένα από τα διαμάντια που οι ειδικοί θεωρούν «ματωμένο», δηλαδή αποτέλεσμα του μόχθου παιδιών και φτωχών εργατών κατά την αποικιοκρατική περίοδο.
Το εν λόγω διαμάντι το έχουν φορέσει μόνο τρεις γυναίκες πριν από την Μπιγιονσέ: Η κοσμική αμερικανίδα Μέρι Γουάιτχαους σε έναν χορό του Tiffany το 1957, η Οντρεϊ Χέπμπορν στο «Breakfast at Tiffany’s» (1961) και η Lady Gaga στην 91η τελετή των Όσκαρ (2019). Τα αμερικανικά ΜΜΕ, έσπευσαν να υπερτονίσουν με αρκετά υπερβολικό θαυμασμό ότι «η Μπιγιονσέ είναι η πρώτη μαύρη γυναίκα, που φοράει το μυθικό διαμάντι».
Η δεύτερη προβληματική της φωτογράφησης είναι ο παράγων «Ζαν Μισέλ Μπασκιά» καθώς οι Carters μπροστά από τον πίνακα «Equals Pi» του αμερικανού ζωγράφου από το μακρινό 1982. Ο (επίσης αφροαμερικανός) Μπασκιά πέθανε το 1988 σε ηλικία μόλις 27 ετών από υπερβολική δόση ναρκωτικών, με τους επικριτές του ζευγαριού να επισημαίνουν ότι είναι τουλάχιστον αμήχανο και άβολο να φωτογραφίζεται ο Τζέι Ζι ως Μπασκιά έχοντας χτενίσει χαρακτηριστικά τα μαλλιά του σε στυλ ράστα.
Ακόμη πιο προσβλητικό, κατά πολλούς, είναι το γεγονός ότι ο συγκεκριμένος πίνακας εμφανίζεται για πρώτη φορά δημόσια! «Για μια lifestyle φωτογράφηση και όχι ως μέρος μιας ρετροσπεκτίβας προς τιμήν του καλλιτέχνη», ανέφεραν πολλοί ειρωνικά.
Παραβλέποντας έστω και λίγο λοιπόν το κατά πόσο ηθικό είναι να χρησιμοποιείται το έργο ενός καλλιτέχνη εν αγνοία του και χωρίς καν να έχει τη δυνατότητα να επέμβει, για τους εμπορικούς σκοπούς μιας εταιρείας, όλοι επικεντρώθηκαν (δικαίως) πάνω στον παράγοντα «αιματοβαμμένα διαμάντια». Το κύμα αντιδράσεων ήταν τεράστιο.
Η δημοσιογράφος Κάρεν Ατάια επιτέθηκε στην Μπιγιονσέ με ένα άρθρο γνώμης της στην εφημερίδα Washington Post με τον τίτλο: «Συγγνώμη, Μπιγιονσέ, αλλά τα ματωμένα διαμάντια δεν είναι ο καλύτερος φίλος ενός κοριτσιού». «Η εν λόγω διαφημιστική εκστρατεία δεν τιμά την απελευθέρωση των Μαύρων, αλλά αντίθετα εξυψώνει την ίδια την αποικιοκρατία παρουσιάζοντας μια ενοχλητική επίδειξη πλούτου ως ένδειξη προόδου σε μια εποχή που οι Αφροαμερικανοί κατέχουν μόλις το 4% του συνολικού πλούτου των Ηνωμένων Πολιτειών. Εάν η επιτυχία των Αφροαμερικανών ορίζεται από το να φοράς τα μεγάλα αποικιακά διαμάντια των Λευκών αποικιοκρατών, τότε φτάσαμε πραγματικά στον πάτο», αναφέρει η Ατάια.
Ποιο είναι το διαμάντι που φόρεσε η Μπιγιονσέ
Το διαμάντι των 128,54 καρατίων ανακαλύφθηκε σε ένα ορυχείο στο Κίμπερλι της Νότιας Αφρικής το 1877, σε μια εποχή που η χώρα και τα ορυχεία της βρίσκονταν υπό βρετανική αποικιοκρατία.
Στα ορυχεία αυτά εργάζονταν γηγενείς αλλά και μαύροι μετανάστες, που δούλευαν κάτω από άθλιες συνθήκες, ενώ λάμβαναν ελάχιστη αμοιβή.
Η ίδια η εργασία ήταν επικίνδυνη και ανθυγιεινή, τα θανατηφόρα ατυχήματα ήτα συχνά, ενώ και οι μέθοδοι τιμωρίας για όσους δεν ήταν «παραγωγικοί» ή συλλαμβάνονταν επ αυτοφώρω να κλέβουν ήταν βαρύτατες, με πολλούς εργάτες να καταλήγουν με κομμένα χέρια από την αιχμηρή ματσέτα ενός φρουρού.
Κάπως έτσι, καθιερώθηκε ο όρος «ματωμένο διαμάντι», ένας ακατέργαστος λίθος που εξορύχτηκε με αντίτιμο το αίμα και κάπως έτσι το συγκεκριμένο διαμάντι έφτασε το 1979 στην κατοχή του ιδρυτή των Tiffany, του Τσαρλς Τίφανι.
«Δεν είναι λοιπόν υπερβολικό να πούμε ότι η Μπιγιονσέ φοράει διαμάντια βαμμένα με αίμα», συνεχίζει επ’ αυτού η Ατάια, προσθέτοντας με νόημα: «Η Μπιγιονσέ και ο Τζέι Ζι είναι διασκεδαστές και καπιταλιστές, όχι ακτιβιστές. Αλλά ως σταρ, που διαθέτουν τεράστια πολιτιστική δύναμη και απήχηση σε ένα τεράστιο κοινό, ό,τι κάνουν έχει σημασία».
«Για εμάς που έχουμε αφρικανική καταγωγή και είμαστε εξοικειωμένοι με την ιστορία της αποικιοκρατίας στην ήπειρο, αυτό που κάνει τόσο σοκαριστική την απόφαση της Μπιγιονσέ να φορέσει ένα σύμβολο της λεηλασίας των Λευκών είναι ότι μόλις πέρυσι, στην ταινία της “Black Is King”, διακήρυττε την αγάπη της για την Μαύτη Ήπειρο, τους ανθρώπους της, την αισθητική τους και τη μουσική τους. Και μετά έκανε αυτό, μια διαφήμιση που απευθύνεται σαφώς στους πλούσιους και πιο λευκούς καταναλωτές», καταλήγει η Ατάια, με πλείστα άλλα ΜΜΕ να κατακεραυνώνουν την τραγουδίστρια.
Πάντως, η μητέρα της τραγουδίστριας, Τίνα Νόουλς, έσπευσε να υπερασπιστεί (πολύ άκομψα, είναι η αλήθεια) την κόρη της, μετά από τον ντόρο που δημιουργήθηκε, γράφοντας στο Instagram. «Πόσοι από εσάς που είστε κοινωνικά ενσυνείδητοι ακτιβιστές έχετε διαμάντια; Λοιπόν, πήγατε να ελέγξετε για να δείτε από πού προήλθε το διαμάντι; Πιθανώς όχι».
Η ζημιά πάντως φαίνεται να έγινε για τους Carters και όπως συνοψίστηκε στο παρακάτω ειρωνικά σαρκαστικό tweet της συγγραφέως Ζοί Σαμούτζι, είναι βαριά και μάλλον ανήκεστη:
«Η Tiffany έβαλε την Μπιγιονσέ να φορέσει ένα διαμάντι που ανακαλύφθηκε σε αποικιακό ορυχείο στο Κίμπερλι το 1877, το οποίο καμία μαύρη γυναίκα δεν είχε φορέσει ποτέ στο παρελθόν και σε μια διαφήμιση με ένα πίνακα του Μπασκιά – που δεν είχε ξαναδεί κανείς στο παρελθόν – και στη συνέχεια δεσμεύτηκε για δυο εκατομμύρια δολάρια σε υποτροφίες και πρακτική άσκηση στο HBCUs [σ.σ: τα κολέγια όπου φοιτούν αποκλειστικά φτωχά παιδιά της αφροαμερικανικής κοινότητας]».
NEWSBEAST Source
