Ι.Θ.Κακριδής: Αρσενικοί και θηλυκοί άνεμοι, νερά και λόγια
Share this
- Ι.Θ.Κακριδής
Από τον Νίκο Καζαντζάκη έμαθα κάποτε πως στην Κρήτη τον βοριά τον λένε αρσενικό άνεμο, και το νοτιά θηλυκό. Το λόγο του χαραχτηρισμού δεν ήξερε να μου τον πει. Η μαρτυρία του επιβεβαιώνεται έμμεσα από το Λεξικό της Ακαδημίας, που σημειώνει τη χρήση από τη δωδεκανησιακή Τήλο κι παράλληλα την εξηγεί (σωστά;):
Στο λήμμα αρσενικός (Α 1) αναγράφεται: Αέρας αρσενικός: ο βόρειος άνεμος, οιονεί ως ανδρικός, σταθερός και ειλικρινής, εν αντιθέσει προς τον νότιον, όστις θεωρείται ύπουλος και άστατος και δια τούτο χαρακτηρίζεται ως θηλυκός (Ιστορικόν Λεξικόν της Νέας Ελληνικής 3/1942, 122).
Αν η χρήση αυτή είναι σήμερα γνωστή και σε άλλα ασπροθαλασσίτικα νησιά, δεν το ξέρουμε, δεν είναι όμως απίθανο σε πιο παλιούς καιρούς να άπλωνε σε όλο το Αιγαίο.
Οι Κρητικοί ξεχώριζαν και τα νερά σε αρσενικά και θηλυκά. Και αυτή τη μαρτυρία τη χρωστώ στον Καζαντζάκη, μαζί με την παρατήρηση πως στα χρόνια που την άκουσε η χρήση της ήταν κιόλας σπάνια και πήγαινε να σβήσει.
Αρσενικά είναι του ουρανού τα νερά, η βροχή. αντίθετα, τα νερά της γης, οι ποταμοί και οι λίμνες, είναι θηλυκά. Στη διάκριση αυτή λανθάνει η πανάρχαιη, σε όλη την Οικουμένη απλωμένη πίστη, πως ο θεός του ουρανού βρέχοντας γονιμοποιεί τη Γη (που είναι πάντα θηλυκού γένους). Έτσι, στην ελληνική αρχαιότητα, τα νερά της βροχής λέγονταν τα Διός ύδατα, το εκ Διός ύδωρ, Διός όμβρος (Βλέπε τις σχετικές μαρτυρίες στον M. Nilsson, Geschchte der griechi schen Religion 1/1955, 392k.).
Και πάλι ο Καζαντζάκης, και πάλι η Κρήτη:
Αρσενικιά κουβέντα είναι το όχι, θηλυκιά το ναι: Ο Λευτέρης δεν είπε ποτέ του αρσενικό λόγο, όλο ναι, ναι, ναι λέει.
Για τον σκληρό, ασυμβίβαστο, πεισματάρικο χαραχτήρα του Κρητικού η χρήση αυτή δεν είναι χαραχτηριστική;
Share this
ΠΗΓΗ TIMESNEWS
