“Ο διάβολος φοράει Prada”

• Γράφει η Αγγελική Παπαγιαννοπούλου

Σε προχωρημένη και νυσταλέα ώρα χτες αναγκάστηκα να διαβάσω τις τρεις κακογραμμένες παραγράφους κάποιου Αριστείδη Χατζή για τον Καποδίστρια, στα πλαίσια των εορτασμών της Γιάννας για το 2021. Κακογραμμένες, εξαιτίας της ετεροχρονισμένης, δηλαδή αδόκιμης, χρήσης σύγχρονων όρων για περιγραφή της πραγματικότητας κοντά στα 1830 και της αποσιώπησης σημαντικών ιστορικών πληροφοριών. Πρόκειται για απόσπασμα κάποιου πληρέστερου (; ) κειμένου, αναδημοσιευμένου στο FB, που στοχεύει στη δημιουργία εντυπώσεων. Ειλικρινά δεν ξέρω τι να πρωτοσχολιάσω.

Ο γράφων – ή έστω το επιλεχθέν απόσπασμα- συσκοτίζει σκόπιμα το πλαίσιο στο οποίο κινήθηκε ο Καποδίστριας, από τη στιγμή που εξαλείφει τις λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά. Ξεκινά δηλώνοντας ότι ο Κ. είχε θέμα με τα “δημοκρατικά και φιλελεύθερα συντάγματα” και “έχει ήδη αποδεχτεί το ρόλο Κυβερνήτη”: προκαταλαμβάνει δηλαδή εξαρχής αρνητικά τον αναγνώστη οδηγώντας τον να σκεφτεί ότι ο Κ. ήταν κάποιος με απωθημένα εξουσίας που τον καλέσανε σε μια χώρα, και είπε “αχ, ωραία, ευκαιρία να κυβερνήσω”.

To ότι ο Καποδίστριας είχε συμβάλει ήδη π.χ. από το 1803 καθοριστικά ως διοικητής της Ιονίου Πολιτείας για την δημοκρατική αναθεώρηση του “Βυζαντινού Συντάγματος” Ρώσων και Τούρκων στα Επτάνησα, και παρά τις πιέσεις του Γ. Μοτσενίγου να του αλλάξει γνώμη, δεν αφορά τον γράφοντα. Ούτε το γεγονός ότι για τους Ελβετούς θεωρείται εθνικός ήρωας.

Δεν εξηγεί στο κείμενο για ποιους λόγους ανέστειλε το Σύνταγμα της Τροιζήνας και κήρυξε “ουσιαστικά δικτατορία” (ο κακούλης). Ποιους είχε απέναντί του και ήθελε να περιορίσει o Καποδίστριας, και γιατί; Εχθρευόταν τους Έλληνες και τη δημοκρατία; Αναρωτιόμαστε για τις προθέσεις του.

Στη συνέχεια ο γράφων επινοεί (; ) / αναφέρεται (σε) ένα νέο ιστορικό υποκείμενο, τους “δημοκρατικούς και φιλελεύθερους Έλληνες”. Αυτοί τώρα ποιοι είναι; Όσοι δεν σουβλίστηκαν σαν αρνιά στη διάρκεια της Επανάστασης; Oι οπλαρχηγοί; Oι Μαυρομιχάληδες; Οι οποίοι, λέει, “αγωνίστηκαν για τα δικαιώματα”. (Κάτι παρόμοιο διάβασα με αφορμή τον θάνατο του Γλέζου πρόσφατα, ότι “ο Γλέζος αγωνίστηκε για τα δικαιώματα”.) Ποια είναι αυτά “τα δικαιώματα”; Είναι ατομικά; Είναι συλλογικά; Σε τι αναφέρονται; Είναι το δικαίωμα να τρως παγωτό φράουλα το καταχείμωνο; Να βάφεις τα μαλλιά σου μωβ; Να σκοτώνεις όποιον Κυβερνήτη δε γουστάρεις;

Και ήταν τόσο Έριν Μπρόκοβιτς και ανυπότακτες όλοι αυτοί και “δεν το έβαλαν κάτω” ούτε με Καποδίστρια, ούτε με Βαυαρούς, ούτε με ξένες δυνάμεις – γιατί προφανώς όλοι αυτοί ήταν ένα και το αυτό (;;). Άλλωστε μας διαφώτισε σχετικά και η Πρόεδρος της Δημοκρατίας τις προάλλες, αναφερόμενη σε “οθωμανικό δεσποτισμό” (όχι Τουρκοκρατία, είναι ρατσιστικός ό όρος). Αυταρχικός ο Κ., δεσποτικοί οι Οθωμανοί, τι μας νοιάζει ποιος κυβερνά, “τα ίδια είναι όλοι τους” βρε Γιάννα μου.

Ο πιο πετυχημένος όρος πάντως στο κείμενο είναι η “εκσυγχρονιστική δικτατορία”. Ομολογώ ότι δεν τον είχα ξανακούσει ή αν τον είχα πετύχει κάπου ώς τώρα δεν είχα δώσει τη δέουσα προσοχή. Υπάρχουν δηλαδή δικτατορίες που καταπιέζουν και δικτατορίες που διαφωτίζουν/ απελευθερώνουν. Εσείς ποια προτιμάτε;

Αυτές οι λεπτομέρειες μόνο λεπτομέρειες δεν είναι. Δεν είναι η γνώμη της Τασούλας και του Μπάμπη στο fb, έχει πέσει χρήμα για τη συγγραφή και την εμπέδωσή τους. Και ό,τι γράφεται και ό,τι αποσιωπάται, για κάποιον λόγο γίνεται. Το ερώτημά λοιπόν είναι, γιατί το Γκρης 2021 επιλέγει να μιλήσει έτσι για τον Καποδίστρια. Τι είναι αυτό που τους χαλάει σε πρώτη φάση; Ποιοι είναι οι εμπλεκόμενοι στο εν λόγω εγχείρημα και σε τι αποσκοπούν;

Ενδεχομένως πρόκειται για αμφιλεγόμενη προσωπικότητα και καλώς εμείς δε θα σταματήσουμε ποτέ να ξαναδιαβάζουμε την Ιστορία και να πλουτίζουμε με νέα συμπεράσματα και συνδέσεις. Αλίμονο αν δεν κρίνουμε ό,τι μας παραδίδεται ως αλήθεια. Γι’ αυτό αναρωτιέμαι ποιες εντυπώσεις δημιουργεί το παρακάτω κείμενο σχετικά με τον Καποδίστρια και γιατί; Προς τα πού γέρνει η ζυγαριά; Πολλά τα ερωτήματα που προκύπτουν και αξίζει ο αναγνώστης να αναζητήσει τις δικές του απαντήσεις.

Με χαρά είδα πάντως χτες βράδυ ότι πολλοί χρήστες FB έσπευσαν να δηλώσουν τη δυσαρέσκειά τους για όσα έγραψε ο κ. Χατζής. Υπεροπτικά οι πιο σπουδαγμένοι ίσως γελάνε με την “αμετροέπεια” κάποιων σχολίων ή ανακρίβειες που λογικό είναι να αναδύονται. Ας είναι. Είναι άλλο πράγμα να είσαι αμετροεπής από τα κάτω, άλλο να είσαι αμετροεπής από τα πάνω, από καθέδρας. H Ιστορία, ευτυχώς, δεν είναι κτήμα κάποιας κάστας ανθρώπων που δικαιούται να γράφει όπως θέλει, αν και καλώς ενίοτε τη σπρώχνει προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση (; ). Υπάρχει και η κοινωνία που την παραλαμβάνει και την κρίνει. Η ιδέα λοιπόν ότι μπορεί οι από κάτω όχι μόνο να έχουν δίκιο, αλλά και να το διεκδικήσουν, γεννά τρόμο. Μάλλον γιαυτό κάποιοι έσπευσαν κάποτε εγκαίρως να λοιδορήσουν τις “housewives”.

Υ.Γ.: Όσο έγραφα αυτό το κειμενάκι, η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση απαντώντας στον θόρυβο που δημιουργήθηκε με αφορμή τη χτεσινή ανάρτηση. Είναι απορίας άξιον γιατί ένιωσαν την ανάγκη να επανέλθουν με διευκρινίσεις για κάτι το οποίο υποτίθεται ότι τεκμηρίωσαν ήδη επιστημονικά. Στην παρέμβασή τους δεν παίρνουν τίποτα πίσω από όσα έγραψαν, δεν επαναδιατυπώνουν κάτι σε σχέση με τον Καποδίστρια, αφήνουν μόνο αιχμές για τη νηφαλιότητα του πλήθους στην κρίση του. Και μάλιστα δηλώνουν “οι πλουραλιστές” ότι σκοπός της επιτροπής είναι να αναδειχθούν “όλες οι απόψεις, όλες οι κριτικές, για τις δράσεις και τις αποφάσεις εκείνης της εποχής”. Απλά όχι η δική σου, σκέφτομαι εγώ.